18. Jak skutecznie nawadniać plantację? część 1.
18. Jak skutecznie nawadniać plantację? Część 1.
Kliknij i posłuchaj osiemnastego odcinka podcastu, Calfert o Uprawie w Twojej ulubionej aplikacji podcastowej;
W tym materiale pochylimy się nad kwestią związaną z dostarczaniem wody na plantację truskawek, malin czy borówek. Zastanowimy się, czy nawadnianie plantacji w dzisiejszych realiach jest koniecznością, czy luksusem? Porozmawiamy o tym, jak skutecznie dostarczać wodę roślinom? Jakie mamy możliwości nawadniania naszych plantacji? Nie zabraknie rozważań dotyczących wilgotności gleby oraz kontroli tego parametru. Porozmawiamy i omówimy techniki nawadniania plantacji, wskazując wady i zalety tych najpowszechniej wykorzystywanych na naszych plantacjach. Jeśli interesują cię zagadnienia związane z dostarczaniem wody na Twoją plantację, zastanawiasz się, jak podlewać rośliny oraz jakie dawki wody należy roślinom dostarczać, to kliknij już teraz i posłuchaj tego odcinka podcastu, aby dowiedzieć się więcej o nawadnianiu twojej plantacji
Jeśli masz pytania, chciałbyś przedyskutować swoje wątpliwości lub zasugerować temat kolejnego odcinka, to kliknij w link ZADAJ PYTANIE i wypełnij formularz https://calfert.pl/zadaj-pytanie
[optin-cat id=79013]
Nawadnianie plantacji w uprawie roślin jagodowych jest potrzebne, a wręcz konieczne. Po pierwsze dlatego, że większość ze składu chemicznego owoców, które produkujemy, to woda po drugie, dlatego że jej deficyt w strefie korzeniowej może wywołać stres abiotyczny. Tu wspomnieć należy, że zarówno nadmiar, jak i niedostatek wody, może powodować stres, dlatego sztuką jest odpowiednio w czasie, i optymalnie w ilości, nawadniać plantację, aby wody było tyle, ile potrzeba. Dlatego odpowiednie i uregulowane stosunki powietrzno-wodne w glebie, to bardzo ważny parametr wzrostu i rozwoju systemu korzeniowego.
Woda poprawia wielkość owoców oraz ich masę, poprzez zwiększenie ilości wody w owocu, zwiększają się wspomniane parametry, ale woda wpływa również na jakość owoców.
Woda odgrywa rolę w procesach fizjologicznych, jest niezbędna roślinom na każdym etapie wzrostu i rozwoju, szczególnie gdy są wysokie temperatury, woda jest pobierana przez korzenie i transpirowana poprzez liście, aby schłodzić nadziemne części rośliny.
Klimat w Polsce zmienia się dynamicznie, okresy suszy, czy intensywnych opadów deszczu nie są już niczym niezwykłym. Zatem działania mające na celu utrzymanie prawidłowego poziomu nawodnienia są konieczne. Podkreślając, iż odpowiednie nawadnianie i odwadnianie, jest szczególnie pożądane w uprawach roślin jagodowych pod osłonami (również tymi niskimi) .
Omówimy kwestię konieczności nawadniania plantacji, w przypadku gdy występuje deficyt, wody jest za mało, aby rośliny rośliny mogły skorzystać z niej i prawidłowo się rozwijać.
Jak i czym mierzyć i kontrolować ilość wody w glebie?
Zanim przejdziemy do odpowiedzi na pytanie, czym mierzyć ilość wody w glebie, porozmawiajmy chwilę o tym, jak ją kontrolować w uprawach glebowych. Jest różnica między wodą dostępną w glebie oraz wodą całkowitą, czyli tą, która obejmuje wodę, dostępną dla roślin oraz wodą związaną w wiązaniach chemicznych, dla roślin niedostępną. Wyjaśnijmy na wstępie, że gleba to układ trójfazowy, składa się z:- fazy stałej, czyli cząstek stałe gleby,
- fazy ciekłej, czyli wody i innych cieczy,
- fazy gazowej, czyli powietrza i innych gazów.
Czy tensjometr ma wady? Czy istnieją alternatywne przyrządy do pomiaru wilgotności gleby? Posłuchajcie opinii Jarosława Barszczewskiego. Zapraszamy do słuchania od 12. minuty odcinka o nawadnianiu.Podsumowując, wiemy już, że kontrola wilgotności gleby to nie kaprys, jest ona koniecznością, aby prawidłowo ocenić, i co za tym idzie, dobrać częstotliwość i długość cykli nawodnieniowych, celem dostarczenie potrzebnych dawek wody. A co z podlewaniem? Jak często podlewać plantację, jakie dawki polewowe stosować? Nie da się odpowiedzieć na te pytania precyzyjnie bez określenia poziomu wilgotności gleby za pomocą przeznaczonych do tego urządzeń.
Ile wody potrzebują rośliny?
Skoro wiemy już, że nawadnianie plantacji jest czynnością niezbędną, porozmawiajmy o tym, ile tej wody potrzebują rośliny. 20 tysięcy litrów, czyli 20 milimetrów na hektar, czyli 200 metrów3 na hektar w ciągu tygodnia, to ilość wody, jaka spada podczas średniego deszczu. Dlaczego o tym piszemy? Ponieważ tego określenia warto trzymać się przy ustalaniu dawki wody. Jeśli mówimy o roślinach w początkowej fazie wegetacji, które nie mają zbyt dużej powierzchni asymilacyjnej, to taka ilość wody w zupełności im wystarczy na tydzień, może na dwa tygodnie. Czym bliżej owocowania, tym zapotrzebowanie roślin na wodę rośnie. Wtedy może okazać się, że taki wyżej wspomniany, przeciętny deszcz, powinien padać co dwa-trzy dni. Jednorazowa dawka odnosi się do przeciętnej gleby, ani za lekkiej, ani za mocnej. Ponadto im lżejsza gleba, tym więcej wody będą potrzebowały rośliny. W przypadku plantacji na glebach ciężkich trzeba być bardzo uważnym, bo łatwo zalać taką plantację i zadusić korzenie. W takim przypadku nawet wymienione na początku 20 tysięcy litrów może się okazać o wiele za dużo. Na stronie Instytutu Ogrodnictwa http://www.nawadnianie.inhort.pl/home można znaleźć kalkulator nawadniania, który bardzo precyzyjnie określi ilość potrzebnej wody. To jednak nie jedyny sposób określenia dawki.A jakie są dane literaturowe odnośnie do zapotrzebowania truskawki na wodę? Wartości uśrednione kształtują się następująco:
- od początku wegetacji do kwitnienia 140 mm, czyli 140 litrów/m2,
- faza kwitnienia – 60 mm, czyli 60 litrów/m2
- po zbiorze owoców, przy odbudowywaniu masy liściowej – 90 mm czyli 90 litrów/m2,
- okres wiązania pąków – 70 mm, 70 litrów/m2
A co z okresem owocowania i okresem zbioru? W jaki sposób prawidłowe nawodnienie wpływa na plon? Posłuchajcie wypowiedzi Alberta w 27. minucie podcastu.Jeśli chodzi o okres owocowania i zbioru truskawek, według danych literaturowych powinno się wykorzystywać 1 litr wody na m2. Takie zużycie wody do nawadniania plantacji truskawek w okresie maja i czerwca zwiększyło plon owoców o 112 kg z ha, w przypadku deszczowania i 148 kg z ha w przypadku nawadniania kroplowego. [optin-cat id=75273]
Jaką strategię nawodnienia obrać?
Na początku wegetacji albo tuż po posadzeniu roślin na miejsce stałe, podlewamy nieco większymi dawkami, a rzadziej. Chodzi o to, aby nieco dolać glebę, i aby system korzeniowy się rozwijał do poszukiwania wody i składników pokarmowych. W czasie kwitnienia, owocowania i zbioru owoców, podlewamy nieco mniejszymi dawkami wody, a częściej, i co najważniejsze, regularnie, aby w strefie korzeniowej była utrzymywana stała, optymalna ilość wody dostępnej dla roślin, ponieważ gdy rośliny tworzą plon, muszą mieć komfort, inaczej plonu (i pieniędzy z niego) będzie mniej.Badania wody używanej do podlewania roślin
W 2. odcinku naszego podcastu mówiliśmy o analizach wody. Czy w przypadku, gdy na plantacji nie ma nawadniania kroplowego, nie ma fertygacji, a do podlewania wykorzystywana jest woda ze źródła, to czy analiza wody jest koniecznością? Czy Albert i Jarosław mają odmienne zdania na ten temat? Posłuchajcie 31. minuty nagrania.https://calfert.pl/2022/11/17/2-analizy-gleby-wody-i-lisci-moga-byc-zrodlem-oszczednosci-w-zywieniu-naszych-roslin-czesc-2/ Co w przypadku jeśli plantator czerpie wodę ze studni głębinowej, stawu, zbiornika czy wodociągu, i używa jej tylko do polewania roślin bez używania fertygacji? Czy w takiej sytuacji analiza wody jest konieczna? Zachęcamy i gorąco namawiamy, aby również nie prowadząc fertygacji, robić analizy wody używanej do podlewania roślin, zgodnie z tym, o czym mówiliśmy w odcinku nr 2 naszego podastu Calfert o Uprawie. Wielokrotnie w naszej praktyce ogrodniczej spotykaliśmy się z taka sytuacja, że prosty pomiar pH i EC wody używanej do podlewania odbiegał od przyjętych norm i sugerowaliśmy, aby wykonać pełną analizę wody, aby wiedzieć, co się w niej znajduje, oraz jakie ma parametry. Dlatego zachęcamy i tym razem, aby plantatorzy sprawdzali i oceniali jakość wody używanej do podlewania roślin. Jest to konieczne szczególnie wtedy, jeśli mamy na plantacji założoną fertygację. To nie koniec rozmowy o nawadnianiu plantacji. Kolejną, drugą część, możesz posłuchać już od 29 marca 2023 w Twojej ulubionej aplikacji podcastowej, jak również na naszej stronie internetowej, czy YouTube. Jeśli masz pytania dotyczące systemów uprawy, nawadniania nawożeniem lub ochronę roślin, to prosimy, skontaktuj się z nami. Skorzystaj już teraz z zakładki ZADAJ PYTANIE. Bardzo prosimy, podziel się tym podcastem Calfert o Uprawie, ze swoimi znajomymi plantatorami, sadownikami lub warzywnikami. Za każdą recenzję, komentarz i polecenie. Bardzo Serdecznie dziękujemy za Twoją uwagę. Do usłyszenia w kolejnym odcinku podcastu Calfert o Uprawie! Zapraszają: Jarosław Barszczewski oraz Albert Zwierzyński. Music and Sound effects obtained from https://www.zapsplat.com
Ile wody naprawdę potrzebuje plantacja truskawek, malin lub borówek? Czy podlewać codziennie, czy rzadziej i większą dawką? Skuteczne nawadnianie nie polega na uruchamianiu pompy według kalendarza. Najpierw trzeba wiedzieć, ile wody znajduje się w aktywnej strefie korzeniowej, jaki jest rodzaj gleby oraz jakie jest aktualne zapotrzebowanie roślin.
Nie masz czasu czytać? Posłuchaj całego materiału
Jarosław Barszczewski i Albert Zwierzyński rozmawiają o nawadnianiu truskawek, malin i borówek, pomiarach wilgotności, tensjometrach, dawkach polewowych, stosunkach powietrzno-wodnych oraz jakości wody wykorzystywanej na plantacji.
Nie istnieje jedna prawidłowa dawka wody dla każdej plantacji. Częstotliwość i długość cyklu należy ustalać na podstawie aktualnego uwilgotnienia aktywnej strefy korzeniowej, typu gleby, fazy rozwojowej, pogody, temperatury, parowania i wydajności instalacji. Celem jest utrzymywanie stabilnego dostępu roślin do wody bez przesuszania, ale również bez zalewania i niedotleniania systemu korzeniowego.
Podstawowe przesłanie odcinka pozostaje aktualne: zarówno niedobór, jak i nadmiar wody ograniczają prawidłowe funkcjonowanie korzeni.
W aktualnych zaleceniach nie traktujemy jednak jednego procentowego zakresu wilgotności gleby jako uniwersalnej wartości dla każdej plantacji. Rodzaj gleby, odmiana, faza rozwoju, temperatura i aktualne parowanie bardzo mocno zmieniają optymalną strategię.
W oryginalnej wersji materiału pojawiło się zdanie, że 20 mm opadu na hektar to 20 000 litrów wody. To błąd przeliczeniowy.
Prawidłowo: 20 mm = 20 l/m² = 200 m³/ha = 200 000 litrów/ha.
- Dlaczego woda jest tak ważna?
- Niedobór i nadmiar wody
- Gleba jako układ woda–powietrze
- Jak mierzyć wilgotność gleby?
- Jak działa tensjometr?
- Gdzie umieścić czujnik?
- Ile wody podać?
- Dane literaturowe ze starego artykułu
- Strategia nawadniania według fazy
- Dlaczego badać wodę?
- Najczęstsze błędy
- Obejrzyj podcast na YouTube
- FAQ
Dlaczego nawadnianie jest tak ważne w uprawie roślin jagodowych?
Woda jest potrzebna roślinie praktycznie na każdym etapie jej funkcjonowania. Jest środowiskiem transportu składników mineralnych, uczestniczy w procesach metabolicznych oraz umożliwia transpiracyjne chłodzenie roślin.
W uprawie owoców jagodowych jej dostępność szczególnie mocno wpływa również na wielkość i masę owoców.
Za mało wody źle. Za dużo – również źle
Jednym z najważniejszych przesłań tego odcinka podcastu jest to, że nawadnianie nie oznacza dostarczenia „jak największej ilości wody”.
Gleba ciężka magazynuje wodę zupełnie inaczej niż gleba lekka. Dawka, która na piasku szybko przemieści się w profilu, na glebie zwięzłej może zbyt długo utrzymywać strefę korzeniową w przesyceniu wodą.
Gleba to nie tylko ziemia. To trzy fazy: stała, ciekła i gazowa
Oryginalny podcast bardzo dobrze zwraca uwagę na pojęcie stosunków powietrzno-wodnych.
W starym materiale pojawia się przedział 50–70% jako orientacyjna wilgotność gleby. Nie traktujemy go dziś jako uniwersalnego progu alarmowego.
W praktyce odczyt trzeba odnosić do rodzaju czujnika, rodzaju gleby, głębokości pomiaru, odmiany i fazy wzrostu.
Jak kontrolować wodę w strefie korzeniowej?
Ocena gleby „na oko” może być pomocna, ale przy profesjonalnej plantacji warto korzystać z pomiarów.
Najwięcej informacji daje obserwacja trendu: jak szybko gleba wysycha, jak zmienia się odczyt po uruchomieniu nawodnienia oraz czy woda dociera na odpowiednią głębokość.
Tensjometr – co właściwie pokazuje?
Tensjometr składa się między innymi z ceramicznej końcówki mającej kontakt z glebą. Gdy gleba wysycha, wzrasta siła potrzebna roślinie do pobrania wody.
Dlatego tensjometr nie jest po prostu „miernikiem procentu wody w ziemi”. Pokazuje dostępność wody z punktu widzenia siły, z jaką jest ona utrzymywana przez glebę.
Jarosław Barszczewski omawia praktyczne zalety i ograniczenia tensjometrów oraz alternatywne sposoby kontroli uwilgotnienia gleby.
Gdzie umieścić tensjometr lub sondę wilgotności?
Czujnik powinien znajdować się tam, gdzie faktycznie pracuje aktywna część systemu korzeniowego.
Nie ma sensu mierzyć wyłącznie bardzo płytkiej warstwy gleby, jeżeli główna masa korzeni znajduje się znacznie głębiej.
Ile wody podać na plantację?
To jedno z najczęściej zadawanych pytań, ale bez informacji o glebie, pogodzie i stanie uwilgotnienia nie można podać jednej poprawnej wartości.
1 mm nawodnienia = 1 litr na m² = 10 m³ na hektar = 10 000 litrów na hektar.
Jeżeli więc chcemy dostarczyć równowartość 5 mm opadu, mówimy o około 50 m³ wody na hektar.
10 mm to około 100 m³/ha, a 20 mm to 200 m³/ha.
To jedynie sposób przeliczania ilości wody. Faktyczną dawkę pojedynczego cyklu należy dobrać tak, aby zwilżyć aktywną strefę korzeniową bez niepotrzebnego przepchnięcia wody poniżej zasięgu korzeni.
Ile wody potrzebuje truskawka? Dane z oryginalnego materiału
W artykule z 2023 roku przytoczono orientacyjne dane literaturowe dotyczące zapotrzebowania wodnego truskawki:
| Okres | Wartość przytoczona w artykule | Jak interpretować dziś? |
|---|---|---|
| Początek wegetacji – kwitnienie | 140 mm | Wartość orientacyjna dla całego okresu, nie jednorazowa dawka. |
| Kwitnienie | 60 mm | Orientacyjna wartość sezonowa / fazowa, wymagająca korekty według opadów i gleby. |
| Po zbiorach – odbudowa liści | 90 mm | Nie oznacza automatycznego podlewania, jeśli naturalne opady zabezpieczają potrzeby roślin. |
| Okres wiązania pąków | 70 mm | Traktować jako orientacyjne zapotrzebowanie, a nie sztywny harmonogram. |
Wartości sezonowe są przydatne do planowania zasobów wody i wielkości infrastruktury, ale nie powinny zastępować bieżącego sterowania nawodnieniem.
O tym, czy uruchomić system dziś, powinna decydować aktualna sytuacja w strefie korzeniowej, a nie suma zapisana w tabeli.
Jak zmieniać strategię nawadniania w czasie sezonu?
Albert Zwierzyński omawia znaczenie nawodnienia w okresie tworzenia i zbioru owoców oraz jego wpływ na uzyskiwany plon.
Nawadnianie jest fundamentem prawidłowej fertygacji
Nawet najlepsza pożywka nawozowa nie będzie działała prawidłowo, jeżeli strefa korzeniowa raz jest bardzo sucha, a później zostaje gwałtownie zalana.
W aktualnych zaleceniach Calfert na okres kwitnienia i owocowania szczególnie podkreśla się stabilność wilgotności strefy korzeniowej.
Więcej o aktualnym prowadzeniu fertygacji: Zasady fertygacji truskawki pod koniec kwitnienia i w czasie owocowania »
Czy wodę do podlewania trzeba badać?
Warto. I nie chodzi wyłącznie o plantacje, na których prowadzona jest fertygacja.
Woda ze studni głębinowej, zbiornika, stawu czy wodociągu może znacznie różnić się składem.
W podcaście pojawia się dyskusja, czy analizę wody warto wykonywać również wtedy, gdy plantator wyłącznie podlewa rośliny i nie prowadzi fertygacji.
To właśnie parametry wyjściowej wody decydują o tym, jak zachowa się przygotowana pożywka. Dawkowanie nawozów oraz korekta odczynu nie powinny być prowadzone bez znajomości przynajmniej podstawowych parametrów wody.
8 najczęstszych błędów podczas nawadniania plantacji
Obejrzyj również cały odcinek na YouTube
Pełny materiał z odcinka 18 dostępny jest również w formie wideo.
Najważniejsza zasada: nie podlewaj „na czas” – podlewaj według potrzeb roślin
Nie istnieje jedna poprawna odpowiedź: „truskawkę podlewamy 30 minut dziennie” albo „na hektar trzeba podać zawsze X metrów sześciennych”.
Ta sama instalacja pracująca przez 30 minut może podać zupełnie inną ilość wody zależnie od wydajności emiterów, rozstawu linii i ciśnienia w instalacji.
Z kolei taka sama ilość wody zachowa się zupełnie inaczej na piasku niż na ciężkiej glinie.
Dlatego profesjonalne nawadnianie powinno łączyć: pomiary wilgotności, znajomość gleby, obserwację pogody, kontrolę instalacji oraz obserwację samych roślin.
To dopiero pierwsza część o nawadnianiu
W części 2 omawiamy już konkretne technologie: podlewanie poprzez zalewanie, deszczowanie, system kroplowy, dobór linii kroplujących oraz nawadnianie malin i borówek.
Przejdź do części 2 Zapytaj doradcę CalfertFAQ – nawadnianie plantacji truskawek
Ile litrów wody odpowiada 1 mm opadu na hektar?
1 mm wody to 1 litr na każdy metr kwadratowy. Na powierzchni 1 ha, czyli 10 000 m², daje to 10 000 litrów, czyli 10 m³ wody.
Ile litrów to 20 mm wody na hektar?
20 mm na hektar to 200 m³ wody, czyli 200 000 litrów. W oryginalnym artykule z 2023 roku znalazł się w tym miejscu błąd polegający na pominięciu jednego zera.
Jak często podlewać truskawki?
Nie ma jednej częstotliwości odpowiedniej dla każdej plantacji. Cykl powinien zależeć od wilgotności strefy korzeniowej, rodzaju gleby, fazy rozwoju, pogody i wydajności instalacji.
Czy lepiej podlewać długo i rzadko, czy krótko i często?
To zależy od gleby, głębokości systemu korzeniowego i fazy rozwojowej. Celem jest zwilżenie właściwej objętości gleby bez wypłukiwania wody poza zasięg korzeni. W okresie owocowania szczególnie ważne jest utrzymywanie stabilnej wilgotności.
Czy tensjometr mierzy procent wilgotności gleby?
Nie bezpośrednio. Tensjometr mierzy napięcie wodne, czyli siłę, z jaką gleba zatrzymuje wodę. Do pomiaru objętościowej zawartości wody stosuje się m.in. sondy pojemnościowe.
Gdzie umieścić tensjometr?
W aktywnej strefie korzeniowej oraz w obszarze zwilżanym przez system nawodnieniowy. Na zmiennych glebach warto stosować kilka punktów pomiarowych.
Czy można przelać truskawki?
Tak. Nadmierne uwilgotnienie zmniejsza ilość powietrza w porach gleby i może prowadzić do niedotlenienia systemu korzeniowego.
Czy analiza wody jest potrzebna bez fertygacji?
Warto ją wykonać również wtedy, gdy woda służy tylko do podlewania. Pozwala sprawdzić m.in. pH, EC i skład mineralny wody. Przy fertygacji znaczenie analizy jest jeszcze większe.
Jakie parametry wody warto zbadać?
Podstawowe parametry to pH, EC oraz wodorowęglany HCO₃⁻. Przy pełnej analizie warto znać również zawartość między innymi wapnia, magnezu, sodu, chlorków, żelaza i podstawowych składników mineralnych.
Czy po dużym deszczu trzeba podlewać?
Nie można odpowiedzieć wyłącznie na podstawie sumy opadu. Trzeba sprawdzić, czy woda faktycznie dotarła do aktywnej strefy korzeniowej i jak długo utrzymuje się tam odpowiednie uwilgotnienie.
