Strefa korzeniowa młodej plantacji, biostymulacja, mikoryza i mikrobiologia gleby.
Strefa korzeniowa młodej plantacji, biostymulacja, mikoryza i mikrobiologia gleby
Kilka tygodni po posadzeniu sadzonek frigo w tunelu foliowym rośliny wyglądają wzorowo: soczysta, zielona masa liściowa, wyrównane krzewy, brak objawów stresu. Czy to znaczy, że plantacja jest przygotowana na kolejny sezon? Niekoniecznie. To, co decyduje o liczbie kwiatostanów w przyszłym roku, dzieje się teraz pod powierzchnią zagonu – w korzeniu i w ryzosferze. Albert Zwierzyński (Calfert), doradca specjalizujący się w uprawie roślin jagodowych, na plantacji truskawki odmiany Red Makalu® ze szkółki Kaack Pflanzenvermehrung tłumaczy, dlaczego w intensywnej uprawie truskawki trzy elementy trzeba prowadzić równolegle: biostymulację systemu korzeniowego, mikoryzację korzeni oraz odbudowę mikroflory glebowej po odkażaniu. W tekście znajdą Państwo konkretne preparaty, dawki, terminy i kolejność zabiegów, a także wynik doświadczeń pokazujący, ile realnie daje mikoryza w liczbie kwiatostanów na krzew.
Strefa korzeniowa młodej plantacji truskawki
Materiał z plantacji odmiany Red Makalu® prowadzonej na przyspieszony zbiór.
Uprawa na przyspieszony zbiór – dlaczego korzeń jest ważniejszy niż liść?
Nagranie powstało w tunelu foliowym, w uprawie truskawki prowadzonej na przyspieszony zbiór. Rośliny odmiany Red Makalu® posadzono kilka tygodni wcześniej z sadzonek frigo pochodzących ze szkółki Kaack Pflanzenvermehrung . Na pierwszy rzut oka wszystko jest w porządku – krzewy zbudowały dużą, zdrową masę liściową. Jak jednak zaznaczył Albert Zwierzyński, w tym momencie sezonu najważniejsze procesy nie zachodzą w liściach, tylko w koronie i w korzeniu.
Truskawka z sadzonki frigo w pierwszych tygodniach po posadzeniu buduje system korzeniowy, który będzie pobierał wodę i składniki pokarmowe przez cały cykl uprawy. Równocześnie roślina wchodzi w fazę różnicowania pąków kwiatowych na kolejny sezon. Liczba koron i znajdujących się w nich kwiatostanów, jaką zobaczymy wiosną, zależy więc w dużej mierze od tego, jakie warunki stworzymy roślinom właśnie teraz. Plantator, który skupia się wyłącznie na tym, co widać nad ziemią, traci z oczu ten etap i trudno mu później nadrobić zaległości samym nawożeniem.
To właśnie pierwsze tygodnie po posadzeniu są okresem, w którym trzeba szczególnie mocno inwestować w strefę korzeniową. Dobra masa liściowa jest ważna, ale sama nie pokazuje jeszcze potencjału plantacji na kolejny sezon.
Biostymulacja systemu korzeniowego od pierwszego dnia po sadzeniu
Pierwszym i podstawowym elementem jest biostymulacja korzeni ukierunkowana na intensywny rozwój systemu korzeniowego i włośników. Jak podkreślił Albert Zwierzyński, to włośnik odpowiada za pobieranie wody i składników pokarmowych, które następnie trafiają do rośliny. Im większa powierzchnia chłonna korzeni, tym lepiej odżywiona roślina, wyższa odporność i sprawniejszy wzrost. O rozwoju korzeni trzeba myśleć od chwili, gdy sadzonka trafia do gospodarstwa, a nie dopiero wtedy, gdy rośliny zaczynają słabnąć.
W praktyce biostymulacja przebiega w dwóch etapach. Pierwszy to moczenie sadzonek podczas sadzenia w roztworze preparatów pobudzających korzenienie: Humik oraz BlackJak . Drugi etap to fertygacja wykonana dwa do trzech tygodni po posadzeniu, na przykład w połączeniu Humik + Askan albo BlackJak + Terra Sorb. Celem jest utrzymanie ciągłego, intensywnego przyrostu korzeni w pierwszych dwóch–trzech tygodniach od posadzenia, kiedy roślina decyduje o tym, jak silny system korzeniowy zbuduje.
Humik – kwasy humusowe, aminokwasy i betainy w jednym preparacie
Humik to organiczno-mineralny nawóz płynny z kwasami humusowymi, opracowany przez Calfert. Zawiera 25% kwasów humusowych, 10% aminokwasów, 10% betain, witaminy B1 i B2 oraz 4% azotu, 5% K2O i 0,5% MgO, przy zawartości materii organicznej na poziomie 52%. Preparat poprawia właściwości fizykochemiczne gleby w strefie korzeniowej, stymuluje rozwój korzeni i włośników, zwiększa dostępność składników pokarmowych i tworzy środowisko sprzyjające pożytecznej mikroflorze. Posiada certyfikat do stosowania w rolnictwie ekologicznym.
W truskawce Humik stosuje się na trzy sposoby:
- do moczenia sadzonek tuż przed sadzeniem w dawce 200 ml na 100 l wody,
- do fertygacji młodej plantacji w dawce 2–3 l/ha,
- do fertygacji łączonej z preparatami mikrobiologicznymi w dawce do 2,5–5 l/ha.
Preparat dostępny jest w opakowaniach 1, 5 i 20 l. Trzeba go przechowywać w temperaturze 4–35°C, ponieważ przemrożenie nieodwracalnie obniża jego jakość.
Askan – azot organiczny, potas i mikroelementy dające szybki efekt
Askan to nawóz organiczno-mineralny NK 6,2-6 + mikro, który w programie biostymulacji uzupełnia Humik . Zawiera 6,2% azotu, w tym 2,8% azotu organicznego i 3,4% amidowego, 6% K2O rozpuszczalnego w wodzie oraz bor, miedź, żelazo, mangan i cynk. Jego bazę stanowią aminokwasy, płynny ekstrakt z drożdży i wyciąg z alg brunatnych, a zawartość węgla organicznego wynosi 10,3%. Preparat nie zawiera chlorków i bardzo dobrze rozpuszcza się w wodzie, co ma znaczenie przy podawaniu przez linie kroplujące.
Askan stymuluje rozwój systemu korzeniowego i podnosi tolerancję roślin na stres. Dlatego jego miejsce w programie to fertygacja wykonana dwa do trzech tygodni po posadzeniu, w połączeniu z Humik . Zalecana dawka to 3–6 l/ha, w 1–3 zabiegach co 14–21 dni. Można go stosować także dolistnie przez cały sezon, szczególnie w okresach stresu i w fazie zawiązywania owoców. Opakowania: 6 i 20 l.
BlackJak – leonardyt z huminami i kwasami ulmowymi
BlackJak z oferty Bioagris to zawiesina leonardytu z Północnej Dakoty, zawierająca wszystkie składniki tego surowca, w tym huminy i kwasy ulmowe. Preparat bardzo silnie stymuluje wytwarzanie i wzrost korzeni oraz ułatwia pobieranie mikroelementów przez korzenie. Producent zaleca go szczególnie w produkcji rozsad, w uprawie truskawki i innych roślin jagodowych, w nowych nasadzeniach sadowniczych oraz na plantacjach, gdzie są problemy z przyrostem korzeni.
W truskawce BlackJak stosuje się do moczenia sadzonek w dawce 250 ml na 100 l wody, a w kolejnych tygodniach można go podawać w fertygacji.
Mikoryza w uprawie truskawki – symbioza, która daje więcej koron bocznych
Drugi element programu to mikoryza. Jak zauważył Albert Zwierzyński, o biostymulacji mówi się w branży od lat, natomiast o mikoryzacji zdecydowanie mniej, a w intensywnej uprawie truskawki nabiera ona szczególnego znaczenia. Mikoryza to symbioza korzeni z odpowiednim gatunkiem grzyba. Grzyb pomaga roślinie w pobieraniu wody i składników pokarmowych, a roślina odwdzięcza się cukrami. Struktury grzyba sięgają głębiej i gęściej w profil glebowy niż same korzenie, dlatego połączenie systemu włośnikowego ze strzępkami grzyba daje wyraźnie lepsze wykorzystanie wody i składników z zagonu.
Najbardziej przekonujący argument pochodzi z doświadczeń. W badaniach prowadzonych przez Doradcę Jagodowego oraz przez dr Anetę Chałańską z preparatami MycoTech Bio i Multi Fusion Bio rośliny mikoryzowane dwukrotnie – podczas sadzenia i dwa tygodnie po wysadzeniu – zbudowały o jedną do półtorej korony więcej niż kontrola. W przeliczeniu na kwiatostany oznacza to dwa–trzy kwiatostany więcej na roślinę.
Ten plon będzie wyższy tylko dlatego, że wprowadziliśmy mikoryzę. To jest konkretna zaleta, konkretna wartość dla plantatorów, jaką osiągamy poprzez stosowanie mikoryzy już od samego początku.
Terminy mikoryzacji są bardzo ważne – sadzenie, dwa tygodnie później i wczesna wiosna
Program mikoryzacji obejmuje trzy terminy. Pierwszy zabieg wykonuje się tuż przy sadzeniu, mocząc bryłę korzeniową w roztworze preparatu mikoryzowego. Drugi zabieg to fertygacja dwa do trzech tygodni po posadzeniu, gdy korzenie są już aktywne i mogą zostać zasiedlone przez grzyba. Trzeci termin, który Albert Zwierzyński zaleca dodatkowo, to początek wegetacji wczesną wiosną, kiedy rośliny wznawiają wzrost korzeni i budują włośniki do pobierania składników przed kwitnieniem. Do dyspozycji są dwa sprawdzone i przetestowane preparaty: MycoTech Bio oraz Multi Fusion Bio .
Multi Fusion Bio – skoncentrowana dawka grzyba Glomus intraradices
Multi Fusion Bio to szczepionka mikoryzowa Calfert w formie drobnego proszku. Zawiera 20 800 propagul grzyba Glomus intraradices w gramie, co stanowi 12% produktu, a pozostałe 88% to materia organiczna będąca podłożem odżywczym dla grzyba. Grzyb zasiedla korzenie i tworzy mikoryzę arbuskularną, która zwiększa pobieranie składników pokarmowych i wody, podnosi tolerancję na suszę, przekłada się na wyższy plon, lepszą jakość i dłuższą trwałość owoców po zbiorze.
Dawkowanie Multi Fusion Bio w truskawce:
- moczenie sadzonek przed sadzeniem: 125–150 g na 100 l wody,
- fertygacja: 200–300 g/ha, przy czym w młodej plantacji dwa do trzech tygodni po posadzeniu stosuje się 200–250 g/ha,
- w szkółce i produkcji rozsady można podlewać rośliny w dawce 35 g na 10 000 sztuk.
Sprawdzonym połączeniem jest Multi Fusion Bio z Humik : 150 g + 200 ml na 100 l wody do moczenia oraz 200–250 g/ha + 2–3 l/ha w fertygacji.
Kwasy humusowe przyspieszają zasiedlanie strefy korzeniowej przez grzyba. Preparat przechowuje się w 5–25°C, bez chłodzenia, a opakowanie 0,25 kg wystarcza na około hektar. Nie należy łączyć aplikacji z fungicydami systemicznymi.
MycoTech Bio – mikoryza w formie płynnej z bakteriami ryzosferowymi
MycoTech Bio to płynny nawóz mikrobiologiczny Bioagris przeznaczony do mikoryzacji korzeni wielu gatunków roślin uprawnych. Zawiera symbiotyczne grzyby mikoryzowe z rodzaju Glomus oraz konsorcjum bakterii ryzosferowych zasiedlających system korzeniowy. Forma płynna ułatwia dozowanie przez instalację kroplującą.
W truskawce MycoTech Bio stosuje się do moczenia sadzonek w dawce 500 ml na 100 l wody, a następnie w fertygacji młodej plantacji w dawce 2 l/ha. Przy fertygacji zagonów przed sadzeniem dawka wynosi 3–4 l/ha. Dobrym uzupełnieniem przy moczeniu jest BlackJak w dawce 250 ml na 100 l wody, a w fertygacji BalansTech Bio w dawce 5 l/ha.
Mikrobiologia gleby po fumigacji – zajmij przestrzeń wokół roślin, zanim zrobią to patogeny
Trzeci element, o którym według Alberta Zwierzyńskiego mówi się najmniej, a który ma znaczenie kluczowe, to zarządzanie mikroflorą gleby. Na prezentowanej plantacji gleba została przed formowaniem zagonów odkażona chemicznie. Po uformowaniu zagonów i rozłożeniu linii kroplujących, jeszcze przed sadzeniem, do zagonów wprowadzono przez fertygację preparaty mikrobiologiczne zawierające grzyby z rodzaju Trichoderma, bakterie z rodzaju Bacillus i inne pożyteczne mikroorganizmy. Ich zadanie jest podwójne: współpracować z korzeniami, wspierając wzrost i odporność roślin, oraz zasiedlić ryzosferę tak gęsto, żeby nie zostało w niej miejsca dla patogenów.
Fumiganty są w intensywnej uprawie truskawki potrzebne i wykonują na plantacjach dobrą pracę, ale niszczą nie tylko patogeny. Zaburzają również mikrobiologię gleby. Jeżeli po odkażaniu zostawimy zagon „pusty”, przestrzeń w glebie zajmą te organizmy, które zasiedlą ją pierwsze, a nie mamy gwarancji, że będą to organizmy pożyteczne. Dlatego po fumigacji trzeba świadomie wprowadzić do gleby wybrane grzyby i bakterie.
Celem zarządzania strukturą mikrobiologiczną gleby, jak podkreślił Albert Zwierzyński, powinno być doprowadzenie do sytuacji, w której w zagonie rozwijają się mikroorganizmy pozytywne dla roślin. Dobra mikrobiologizacja strefy korzeniowej to pierwszy i najważniejszy klucz do odporności plantacji.
Przykładami produktów, które sprawdziły się na poletkach doświadczalnych Doradcy Jagodowego, są TrichoTech Bio , Bakto Fusion TSP oraz BalansTech Bio . Ich skuteczność została potwierdzona, ale przede wszystkim wprowadzają one do gleby mikroorganizmy, które dają roślinom energię do wzrostu i zajmują przestrzeń w ryzosferze.
Bakto Fusion TSP – bakterie ryzosferowe i Trichoderma w jednym proszku
Bakto Fusion TSP to preparat mikrobiologiczny Calfert w formie drobnego proszku. Zawiera bakterie ryzosferowe Bacillus subtilis, Enterobacter i Azotobacter w koncentracji 2,5 × 109 jtk/g oraz grzyby Trichoderma spp. również w koncentracji 2,5 × 109 jtk/g. Zasiedlając glebę, ta mikroflora buduje aktywną ryzosferę, wspiera rozwój korzeni i pobieranie składników pokarmowych oraz tworzy środowisko niekorzystne dla mikroorganizmów chorobotwórczych. Producent poleca go szczególnie pod nowe nasadzenia i po chemicznym odkażaniu gleby.
Bakto Fusion TSP daje dużą swobodę aplikacji: fertygacja przez linie kroplujące, opryskiwanie powierzchni gleby przed sadzeniem, w jego trakcie lub po nim, moczenie korzeni sadzonek oraz mieszanie z substratem przy produkcji rozsady. Standardowa dawka to 0,5–0,75 kg/ha, a opakowanie 1 kg wystarcza na 1–2 ha. Preparat można podawać razem z Humik w dawce 5 l/ha, co dostarcza mikroorganizmom „substratu organicznego” na start. Przechowuje się go w 4–25°C, bez zamrażania.
TrichoTech Bio – pięć gatunków Bacillus i Trichoderma harzianum
TrichoTech Bio to biopreparat Bioagris łączący pięć gatunków bakterii z rodzaju Bacillus z grzybem Trichoderma harzianum. Został opracowany do ograniczania strat powodowanych przez choroby odglebowe, zwiększania bioróżnorodności mikrobiologicznej gleby po zabiegach odkażania oraz przygotowania rozsad roślin niemikoryzujących. Stymuluje odbudowę systemu korzeniowego nawet po uszkodzeniach, indukuje naturalną odporność na stres i choroby, poprawia wykorzystanie wody i składników pokarmowych oraz uwalnia uwsteczniony fosfor.
Producent zaleca go w uprawach polowych, tunelowych i szklarniowych, zwłaszcza na stanowiskach zagrożonych chorobami odglebowymi, zmęczeniem gleby i po fumigacji. W truskawce TrichoTech Bio stosuje się w fertygacji w dawce 0,25–0,5 kg/ha.
BalansTech Bio – płynny pro- i prebiotyk
BalansTech Bio to płynny preparat mikrobiologiczny Bioagris do podawania przez instalację nawodnieniową. W programie przygotowania stanowiska stosuje się go do fertygacji zagonów przed sadzeniem w dawce 10 l/ha, a w młodej plantacji, dwa do trzech tygodni po wysadzeniu, w dawce 5 l/ha razem z MycoTech Bio w dawce 2 l/ha. Można go też łączyć z TrichoTech Bio w jednym zabiegu fertygacyjnym. Opakowanie: 5 l.
Kolejność zabiegów w strefie korzeniowej od sadzenia
Program, który Albert Zwierzyński pokazał na plantacji, układa się w logiczną sekwencję. Przed formowaniem zagonów gleba została odkażona. Po uformowaniu zagonów, rozłożeniu linii kroplujących i ściółkowaniu, jeszcze przed sadzeniem, przez fertygację wprowadzono preparaty mikrobiologiczne.
Od przygotowania zagonów do wczesnej wiosny
Jeszcze przed sadzeniem
Bakto Fusion TSP 0,5–0,75 kg/ha lub BalansTech Bio 10–20 l/ha z dodatkiem TrichoTech Bio 0,25–0,5 kg/ha.
W dniu sadzenia
Sadzonki frigo moczono w roztworze preparatu biostymulującego i mikoryzowego: Humik 200 ml + Multi Fusion Bio 150 g na 100 l wody albo BlackJak 250 ml + MycoTech Bio 500 ml na 100 l wody.
Dwa–trzy tygodnie po posadzeniu
Wykonano fertygację powtarzającą mikoryzę i wzmacniającą korzenie: Multi Fusion Bio 200–250 g/ha z Humik 2–3 l/ha i Askan 1–3 l/ha, albo MycoTech Bio 2 l/ha z BalansTech Bio 5 l/ha.
Wczesna wiosna
Trzeci zabieg mikoryzowy planuje się w momencie wznowienia wegetacji. Obie technologie – Calfert i Bioagris – nie wykluczają się, a plantator może je łączyć w zależności od tego, co ma w magazynie i przez jaką instalację podaje preparaty.
Ważne zastrzeżenie dotyczy stanowisk, które nie były odkażane, a na których występuje presja chorób odglebowych. W takiej sytuacji najpierw wprowadza się preparaty z Trichoderma i Bacillus, a mikoryzę dopiero po ustabilizowaniu sytuacji w glebie. Grzyby mikoryzowe i Trichoderma uaktywniają się w pełni dopiero po kontakcie z korzeniami, więc sadzenie powinno nastąpić w krótkim czasie po zaszczepieniu zagonów.
Biostymulacja, mikoryza i mikrobiologia – co wdrożyć od razu?
Najważniejsze wnioski z plantacji sprowadzają się do kilku konkretnych działań.
- Korzeń ma pierwszeństwo przed liściem. W pierwszych dwóch–trzech tygodniach po posadzeniu sadzonek frigo roślina buduje system korzeniowy i zawiązuje pąki na kolejny sezon, więc właśnie wtedy trzeba zainwestować w strefę korzeniową.
- Biostymulację prowadzi się dwuetapowo. Moczenie sadzonek w Humik lub BlackJak , a po dwóch–trzech tygodniach fertygacja Humik z Askan .
- Mikoryzę stosuje się co najmniej dwukrotnie. Przy sadzeniu i w fertygacji dwa tygodnie później, najlepiej z trzecim zabiegiem wczesną wiosną. Udokumentowany efekt to jedna do półtorej korony i dwa–trzy kwiatostany więcej na krzew, czyli plon, który pokrywa koszt preparatu Multi Fusion Bio lub MycoTech Bio .
- Każda fumigacja musi być zakończona odbudową mikroflory. Fertygacja Bakto Fusion TSP , TrichoTech Bio lub BalansTech Bio powinna sprawić, że przestrzeń w zagonie zajmą pożyteczne grzyby i bakterie, zanim pojawią się patogeny.
- Na stanowiskach nieodkażanych z presją chorób odglebowych kolejność jest odwrotna. Najpierw Trichoderma i Bacillus, potem mikoryza.
Dobra mikrobiologizacja strefy korzeniowej jest pierwszym i najważniejszym kluczem w budowaniu odporności naszych roślin. Nie rezygnujmy z tego, szczególnie jeśli tak mocno nadwyrężamy strukturę mikrobiologiczną gleby przez stosowanie fumigantów.
Więcej o biostymulacji, mikoryzie i mikrobiologii plantacji
Szerzej o biostymulacji, mikoryzacji i wprowadzaniu mikroorganizmów na plantacje Albert Zwierzyński rozmawia z prof. Zbigniewem Jaroszem i zaproszonymi gośćmi podczas webinaru Doradcy Jagodowego na kanale YouTube Doradca Jagodowy. Pytania dotyczące programów dla konkretnej plantacji można kierować bezpośrednio do doradców Calfert.
Biostymulacja, mikoryzacja i mikroorganizmy na plantacji
Materiał z plantacji można również obejrzeć bezpośrednio na YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=km_eA5Za6Vs&t=31s
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Kiedy stosować mikoryzę w uprawie truskawki z sadzonek frigo?
Pierwszy zabieg wykonuje się w dniu sadzenia, mocząc korzenie w roztworze Multi Fusion Bio (125–150 g/100 l wody) lub MycoTech Bio (500 ml/100 l wody). Drugi zabieg to fertygacja dwa do trzech tygodni po posadzeniu, a trzeci, zalecany dodatkowo, wczesną wiosną na starcie wegetacji.
Ile daje mikoryza w truskawce?
W doświadczeniach Doradcy Jagodowego i dr Anety Chałańskiej rośliny mikoryzowane dwukrotnie zbudowały o jedną do półtorej korony więcej niż kontrola, co odpowiada dwóm–trzem kwiatostanom więcej na krzew. Różnica w plonie pokrywa koszt preparatu.
Czy po fumigacji trzeba wprowadzać preparaty mikrobiologiczne?
Tak. Fumigant negatywnie wpływa zarówno na patogeny, jak i pożyteczną mikroflorę, a pusta przestrzeń w glebie zostanie zasiedlona przez organizmy, które pojawią się pierwsze. Fertygacja Bakto Fusion TSP (0,5–0,75 kg/ha), TrichoTech Bio (0,25–0,5 kg/ha) lub BalansTech Bio (10–20 l/ha) przed sadzeniem pozwala zająć tę przestrzeń grzybami Trichoderma i bakteriami Bacillus.
Czym moczyć sadzonki truskawki przed sadzeniem?
Sprawdzone połączenia to Humik 200 ml + Multi Fusion Bio 150 g na 100 l wody lub BlackJak 250 ml + MycoTech Bio 500 ml na 100 l wody. Kwasy humusowe stymulują korzenienie, a preparat mikoryzowy zasiedla korzenie grzybem od pierwszego dnia.
Czy można łączyć technologie Calfert i Bioagris w jednym programie?
Tak, obie technologie uzupełniają się. Można na przykład zaszczepić zagony Bakto Fusion TSP , sadzonki moczyć w BlackJak z MycoTech Bio , a fertygację po sadzeniu wykonać Humik z Askan . Ważna jest kolejność zabiegów i zachowanie dawek, a nie marka preparatu.
Programy nawożenia, biostymulacji i stosowania preparatów mikrobiologicznych należy dopasować do stanowiska, kondycji plantacji, jakości materiału nasadzeniowego, warunków pogodowych oraz sposobu prowadzenia uprawy.
