Szara pleśń w truskawki – 3 filary skutecznej ochrony w okresie kwitnienia
Po suchym marcu i kwietniu nadeszły wyczekiwane opady deszczu. Niestety, wraz z nimi gwałtownie wzrosło zagrożenie ze strony Botrytis cinerea. Na plantacjach, gdzie kwiaty są w pełni otwarte, to najbardziej krytyczny moment. W tej fazie bowiem ryzyko infekcji jest najwyższe. Czas na działanie! Jak zwalczać szarą pleśń w truskawce w okresie kwitnienia?
Spis treści
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo ↓
Deszcz po suszy: ulga dla roślin, ale też wzrost zagrożenia szarą pleśnią
Marzec i kwiecień tego roku były wyjątkowo suche. Plantatorzy z niepokojem obserwowali narastający deficyt wilgoci w glebie, a rośliny wchodziły w fazę kwitnienia w warunkach dalekich od optymalnych.
Deszcz, który w ostatnich dniach przeszedł przez wiele rejonów kraju, przyniósł oczekiwaną ulgę. Gleba odzyskała część zasobów wilgoci, a rośliny wyraźnie odżyły.
Warunki sprzyjające rozwojowi szarej pleśni na plantacji truskawki
Niestety, zmiana warunków atmosferycznych to również „zaproszenie” dla patogenów grzybowych. Rozwojowi Botrytis cinerea sprzyjają:
- wzrost wilgotności powietrza,
- woda utrzymująca się na płatkach kwiatowych,
- rosa osiadająca na liściach w godzinach porannych i wieczornych,
- umiarkowana temperatura.
Krótko mówiąc, szara pleśń ma dogodne warunki do rozwoju. Przeglądając dokładnie karpy, można zauważyć szary nalot w koronie i na ogonkach, liściowych. Jeśli kwiatostany sa w pełni otwarte, na pewno również są infekowane.
Jak dochodzi do infekcji Botrytis cinerea? Uwaga na punkt krytyczny
Szara pleśń truskawki ma zatem idealne warunki do rozwoju. Dla przyszłego plonu krytyczna jest faza kwitnienia. A konkretnie moment, w którym płatki się rozchylają, eksponując delikatne tkanki słupka, pręcików i dna kwiatowego. To właśnie te struktury, naturalnie wilgotne i bogate w substancje odżywcze, stanowią idealne wrota dla kiełkujących zarodników grzyba.
Utajony charakter choroby – najtrudniejszy aspekt ochrony truskawki przed szarą pleśnią
Jednak infekcja dokonana na otwartym kwiecie ma charakter utajony (latentny). Inaczej mówiąc, patogen wnika w tkanki, ale nie wywołuje natychmiastowych, widocznych objawów chorobowych.
Wręcz przeciwnie, rozwija się wraz z owocem powoli, niezauważalnie, ukryty w rozrastających się komórkach. Objawy szarej pleśni truskawki zauważamy najczęściej dopiero w fazie dojrzewania owoców lub w trakcie zbioru. Niestety, na jakąkolwiek reakcję ratunkową jest wtedy za późno.
Wcześniejsze zauważenie symptomów choroby jest możliwe jedynie w skrajnych przypadkach, gdy warunki pogodowe wyjątkowo sprzyjają patogenowi. Wówczas możemy je zaobserwować już na płatkach i ogonkach kwiatowych. To poważny sygnał alarmowy, który świadczy o bardzo wysokiej presji środowiskowej i wymaga natychmiastowego zintensyfikowania zabiegów.
Uprawa truskawki na podwyższonych zagonach a ryzyko infekcji
Dla plantatorów prowadzących uprawę na podwyższonych zagonach z białą folią sytuacja jest nieco lepsza niż na uprawach prowadzonych na płask. Ściółkowanie ogranicza bowiem bezpośredni kontakt owoców z wilgotną glebą i wyraźnie poprawia cyrkulację powietrza wokół roślin.
Niemniej w fazie pełnego kwitnienia, gdy kwiatostany są rozbudowane i gęste, nawet te rozwiązania agrotechniczne nie eliminują całkowicie ryzyka infekcji – mogą je jedynie ograniczyć.
Dlatego ochrona chemiczna i biologiczna w tym momencie staje się koniecznością, niezależnie od przyjętego systemu uprawy.
Neutrasol
WAPNO MIX MICRO
Potasil Plus Krzem
Szara pleśń truskawki a optymalny termin zwalczania
O skuteczności przerwania cyklu rozwojowego Botrytis cinerea decyduje termin zastosowania fungicydu. Mianowicie zabieg wykonany na otwarty kwiat chroni tkanki, które za kilka tygodni przekształcą się w owoc.
Jeśli spóźnimy się z ochroną, może być ona mało skuteczna. Albowiem stosując opryski w fazie zawiązków, patogen już zdołał wniknął do wnętrza tkanek, gdzie znacznie trudniej go dosięgnąć.
Problem łatwego uodparniania się grzyba Botrytis cinerea na fungicydy
Botrytis cinerea wyróżnia się wyjątkową zdolnością do adaptacji — potrafi bardzo szybko tworzyć rasy odporne na poszczególne substancje czynne. W praktyce oznacza to, że preparat wykazujący wysoką skuteczność w jednym sezonie, w kolejnym roku może działać o wiele słabiej. To zjawisko potwierdzają zarówno sami plantatorzy, jak i badania naukowe.
Presja selekcyjna wynikająca z jednostronnego stosowania tych samych grup chemicznych to główna przyczyna uodparniania się patogena.
Strategia trzech filarów ochrony truskawki przed szarą pleśnią. Na czym polega prawdziwa rotacja substancji?
Odpowiedzią na to wyzwanie jest strategia oparta na trzech odmiennych filarach:
- Chemicznych środkach ochrony roślin.
- Preparatach biotechnicznych.
- Preparatach biologicznych.
Każda z tych grup działa w inny sposób, co ma decydujące znaczenie dla ograniczania ryzyka uodpornienia.
Nie chodzi tu wyłącznie o zmianę nazwy handlowej produktu z zabiegu na zabieg – to błąd, który wciąż się zdarza. Dwa różne produkty handlowe mogą zawierać substancje czynne z tej samej grupy chemicznej, a wówczas ich naprzemienne stosowanie nie zda egzaminu.
Prawdziwa rotacja polega na zmianie mechanizmu działania na patogen lub stymulowaniu innych mechanizmów obronnych rośliny.
Filar I: Fungicydy systemiczne (rozwiązania dwuskładnikowe)
Na rynku dostępna jest szeroka paleta produktów zarejestrowanych do zwalczania szarej pleśni w truskawce. Wybór konkretnego preparatu powinien być zawsze podyktowany historią zabiegów na danej plantacji.
Przed wyborem konkretnych rozwiązań warto zadać sobie pytanie: jakie produkty i jakie substancje czynne były stosowane na tym polu w poprzednim zabiegu, w ubiegłym sezonie, a najlepiej w kilku ostatnich latach?
Na tej podstawie dobiera się kolejny fungicyd tak, aby nie powtarzać jednego mechanizmu działania. Dwuskładnikowość preparatu jest tu dodatkowym atutem – dwie substancje czynne działające na różne sposoby w jednym produkcie znacznie utrudniają patogenowi wytworzenie odporności.
Filar II: Preparaty biotechniczne (stymulacja odporności)
Działają na zupełnie innej zasadzie niż klasyczne fungicydy. Zamiast bezpośrednio zwalczać patogena, pobudzają one naturalną odporność rośliny. Aktywują wewnętrzne mechanizmy obronne, dzięki czemu truskawka sama staje się mniej podatna na infekcję.
W tej grupie od lat sprawdzają się preparaty zawierające laminarynę, takie jak Vaxiplant SL czy Nutivax.
Ich rola w strategii ochrony nie polega na zastępowaniu fungicydów chemicznych, lecz na ich uzupełnianiu. Wplatanie preparatów biotechnicznych w blok zabiegów chemicznych poszerza spektrum działania i zmniejsza obciążenie rośliny pozostałościami chemicznymi. To podejście łączące skuteczność z bezpieczeństwem.
Filar III: Preparaty biologiczne (antagonizm mikroorganizmów)
Opierają się na żywych mikroorganizmach antagonistycznych wobec Botrytis cinerea. Produkty takie jak Polyversum WP (oparty na mikroorganizmie Pythium oligandrum), Julietta czy Amylo-X WG to sprawdzone rozwiązania, które plantatorzy coraz chętniej włączają do swoich programów ochrony.
Mechanizm ich działania – antagonizm biologiczny – jest całkowicie odmienny zarówno od fungicydów chemicznych, jak i od preparatów biotechnicznych.
Czyni to je cennym i bezpiecznym elementem rotacji, szczególnie w okresie bliskim zbiorów. Rynek preparatów biologicznych rozwija się dynamicznie, co daje producentom coraz większe możliwości wyboru.
Wykaz zarejestrowanych preparatów do ochrony truskawek przed szarą pleśnią
Poniższe tabele ułatwiają zaplanowanie rotacji substancji czynnych w programie ochrony.
Chemiczne środki ochrony roślin do zwalczania szarej pleśni w truskawce
Biotechniczne środki ochrony roślin do zwalczania szarej pleśni w truskawce
Biologiczne środki ochrony roślin do zwalczania szarej pleśni w truskawce
Jak ułożyć blok zabiegowy - zwalczanie szarej pleśni w truskawce
Zrozumienie działania powyższych trzech filarów ochrony to jedno, ale dla plantatora najistotniejsze jest przełożenie tej wiedzy na konkretny harmonogram zabiegów w sezonie.
Blok ochrony przeciwko szarej pleśni rozpoczyna się w momencie otwarcia pierwszych kwiatów. Powinien on obejmować kilka zabiegów wykonywanych w regularnych odstępach czasu.
Przykładowa sekwencja zabiegów ochrony na szarą pleśń w truskawce
W ramach optymalnego programu kolejne opryski muszą różnić się mechanizmem działania. Przykładowa sekwencja może wyglądać następująco:
- Zabieg chemiczny fungicydem z jednej grupy chemicznej (np. anilinopirimidyny).
- Zabieg preparatem biotechnicznym stymulującym odporność.
- Zabieg chemiczny fungicydem z innej grupy chemicznej (np. SDHI).
- Zabieg preparatem biologicznym.
Taka sekwencja sprawia, że patogen jest atakowany na kilku różnych poziomach jednocześnie i traci możliwość wytworzenia odporności.
W tym samym czasie roślina otrzymuje wsparcie immunologiczne ze strony preparatów biotechnicznych. Podnosi to jej ogólną kondycję i odporność także na inne patogeny. Reasumując, jest to podejście systemowe, w którym poszczególne elementy wzajemnie się dopełniają.
Czynniki wpływające na ostateczny program ochrony truskawki przed szarą pleśnią
Dobór konkretnych preparatów i ich kolejność w bloku to jednak sprawa indywidualna.
Na skuteczność programu wpływają bowiem takie czynniki, jak:
- historia ochrony danej kwatery,
- uprawiane odmiany,
- system uprawy,
- presja chorób w poprzednich sezonach,
- lokalny mikroklimat.
Zamiast powielać gotowe, uniwersalne schematy, warto skonsultować strategię indywidualnie z doradcą. Na podstawie informacji o dotychczas stosowanych produktach można ułożyć bezpieczny, rotacyjny i ekonomicznie uzasadniony system ochrony dopasowany do Twojej plantacji.
Śpieszysz się z zabiegami?
Przeczytaj również
- PAMIĘTAJ, KUPUJĄC ŚRODKI OCHRONY ROŚLIN!
Ze środków ochrony roślin należy korzystać z zachowaniem bezpieczeństwa. Przed każdym użyciem przeczytaj informacje zamieszczone w etykiecie i informacje dotyczące produktu. Zwróć uwagę na zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia oraz przestrzegaj środków bezpieczeństwa zamieszczonych w etykiecie. Środki ochrony roślin do użytku profesjonalnego mogą być nabyte tylko i wyłącznie przez osoby pełnoletnie oraz posiadające kwalifikacje wymagane od osób nabywających środki ochrony roślin określone w ustawie (art. 28 Ustawy z 8 marca 2023 r. o Środkach Ochrony Roślin Dz. Ust. 2020 poz. 2097 z późn. zm.).
