Mączniak prawdziwy truskawki: ochrona w polu i pod osłonami
Mączniak prawdziwy truskawki czynił w tym roku spustoszenie w uprawach, szczególnie pod osłonami, ale i w polu nie pozostaje niezauważony. Kiedy i dlaczego mączniak prawdziwy jest groźny? Jak ograniczyć ryzyko zakażenia i jak go skutecznie zwalczać?
Spis treści
Szkodliwość mączniaka prawdziwego truskawki
Mączniaka prawdziwego w truskawce wywołują grzyby z rodzaju Podosphaera, najczęściej Podosphaera aphanis lub Podosphaera macularis. Mączniak rzadko poraża kwiaty, a jeśli już, to raczej pędy kwiatostanowe i zawiązki owoców. Zarodniki rzadko infekują same kwiaty, a jeśli tak się dzieje, objawy chorobowe ujawniają się dopiero na zawiązkach.
Początkowo objawy porażenia nie są zauważalne. Jeżeli już widzimy wyraźny mączysty nalot – oznacza to, że szanse na skuteczną eliminację patogena są znacznie ograniczone. Najgroźniejsze jest porażenie owoców, gdyż stają się one niehandlowe.
Jak dochodzi do zakażenia truskawki mączniakiem prawdziwym?
Grzyb Podosphaera spp. wymaga specyficznych warunków do rozwoju, zupełnie różnych niż w przypadku innych patogenów liści, pędów i owoców.
Mianowicie mączniaki wykazują szybką propagację wtedy, gdy występują:
- znaczna różnica temperatury między dniem a nocą (chłodne noce, ciepłe dni),
- względnie wysoka temperatura średnia,
- znaczne różnice wilgotności powietrza (a także powierzchni liści czy owoców) o różnych porach dnia.
Co ważniejsze, wcale nie muszą występować w tym czasie opady (a nawet utrudniają one infekcję).
Do infekcji pierwotnej dochodzi poprzez askospory. Następnie grzyb po wytworzeniu grzybni i rozrośnięciu się na roślinie wytwarza zarodniki roznoszone przez wiatr, dokonujące infekcji wtórnych.
Przyjmuje się, że do zakażenia mączniakiem dochodzi przy temperaturze powyżej 15–18°C. Zaś w temperaturze powyżej 27–28°C grzybnia staje się mało zakaźna. Zatem wtedy, gdy mamy duże różnice temperatury dzień/noc – mączniak ma świetne warunki do rozwoju i infekowania tkanek.
Mączniak prawdziwy truskawki – typowe i mniej typowe objawy
Najprościej objawy choroby zauważyć na liściach. Wówczas zwijają się one wzdłuż nerwu głównego do góry, czasem jest to jedynie lekkie podwinięcie brzegów. Jak najdokładniej obejrzyjmy spodnią stronę liścia – jeśli nie gołym okiem, to pod lupą – zauważymy delikatny, biały nalot.
Często można zaobserwować zmianę zabarwienia dolnej powierzchni liści na różowo-fioletową. Jest to objaw mylący, bo podobnie objawia się niedostateczne zaopatrzenie roślin w fosfor, z tym że wtedy nie występuje wyraźne zwijanie liści w górę. Ale niestety, jeśli jest i zimno, i sucho, objawy mączniaka są łudząco podobne do objawów niedostatecznego pobierania fosforu. Dobrze więc jest przyjrzeć się wtedy liściom właśnie przez lupę.
Co możemy zrobić, aby ograniczyć możliwości zakażenia przez mączniaka?
W ochronie plantacji truskawki przed mączniakiem prawdziwym ważna jest przede wszystkim profilaktyka.
Uprawy w otwartym polu
Rzadko kiedy mączniak czyni szkody w młodych nasadzeniach, chyba, że… przyjedzie z sadzonkami! Dlatego przy późniejszych czy jesiennych nasadzeniach polecałbym prewencyjne zabiegi pod kątem także mączniaka.
W uprawie w polu ważne jest stworzenie przewiewu w łanie. Najlepiej, kiedy pole może być wystawione na stronę południową ze spadem – wtedy liście będą obsychały grawitacyjnie przez ruch powietrza oraz będą dosuszane przez promieniowanie słoneczne.
Warto też nie dopuszczać do zbytniego zagęszczenia łanu. W tym celu dobrze jest po szczotkowaniu wykonać dodatkowo korektę liczby koron, pozostawiając nie więcej niż 5 na roślinie, lub nawet posunąć się do wycięcia części krzewów! W kontekście ochrony przed grzybami – szarą pleśnią i mączniakiem – zabieg taki bardzo się opłaca.
Uprawy pod osłonami
W tym przypadku należy zadbać przede wszystkim o wietrzenie i sterowanie klimatem. Jeżeli tylko możemy, starajmy się nie dopuszczać do skraplania się pary wodnej na roślinach lub spowodować, aby to zjawisko trwało jak najkrócej.
Pamiętajcie: na suchym liściu nie wykiełkuje żaden zarodnik grzyba, ale w kropli wody (także w mikrokropli) – każdy!!!
Podatność odmian truskawki
Trzeba powiedzieć, że istnieje też znaczna zmienność, jeśli chodzi o podatność odmian truskawki na porażenie mączniakiem prawdziwym. Dotyczy to zarówno pola, jak i upraw pod osłonami. Przy czym nie zawsze odmiany mocno ulistnione i zagęszczone są na mączniaka podatne, a niejedna odmiana np. o długich kwiatostanach, jest przez mączniaka infekowana w 90% pędów i owoców!
Działania prewencyjne – jak uniknąć infekcji mączniakiem prawdziwym?
Warto zdać sobie sprawę z wagi żywienia roślin. Przenawożenie azotem, szczególnie nadużywanie azotu amidowego (mocznik) czy amonowego (zakwaszanie tkanek i podłoża) może sprzyjać większej zjadliwości mączniaka. Pamiętajmy: grzyby na ogół preferują podłoże o odczynie kwaśnym lub słabo kwaśnym (pH< 7), co najwyżej obojętnym – w odczynie zasadowym (pH >7) rozwija się niewiele patogenów (czy w ogóle grzybów).
Alkalizacja podłoża jako działanie antagonistyczne wobec patogenów grzybowych
Z tego powodu jedną z metod unikania infekcji mączniakiem jest alkalizacja podłoża: np. stosowanie wodorowęglanów czy węglanów – najczęściej potasu (ze względu na dobrą rozpuszczalność w wodzie). Tworzą alkaliczną powłokę na powierzchni roślin, co mocno utrudnia rozwój grzybni mączniaka.
Jest to zabieg profilaktyczny. Interwencyjnie zastosowany nie zawsze musi być skuteczny. Ale węglany potasu aplikowane przed rozwojem grzybni w warunkach sprzyjających wzrostowi patogena będą działać zapobiegawczo do tygodnia lub do pierwszego opadu deszczu.
Bariery mechaniczne na bazie związków krzemowych
Inną grupą produktów, które można stosować zapobiegawczo, są związki krzemu. Pierwiastek ten wbudowany w ściany komórkowe i blaszki środkowe (szczególnie komórek skórki) spowoduje swoistą „impregnację” tkanki okrywowej związkami krzemu. Znacząco utrudniają one kiełkowanie zarodników grzybów i wrastanie grzybni w tkanki roślin.
Istotne jest, aby – podobnie jak alkaliczne sole potasu – podawać krzem prewencyjnie, zanim zauważymy objawy mączniaka, bądź infekcja jest w fazie inicjalnej. W polu zauważenie początków infekcji jest trudne. Natomiast pod osłonami – wszędzie tam, gdzie są wahania wilgotności (szczyty, przy podporach w tunelach zblokowanych, pod wietrznikami w szklarni) – obserwujmy rośliny i w razie najmniejszych podejrzeń aplikujmy zapobiegawczo krzem.
Można to zrobić na dwa sposoby:
- w każdych warunkach poprzez zastosowanie dolistne,
- a gdy mamy fertygację – także poprzez system fertygacyjny.
Dodatkową korzyścią stosowania krzemu może być też utrudnienie życia przędziorkom, co w uprawach pod osłonami jest sporym ułatwieniem zwalczania tych pajęczaków.
Krzem – dolistnie lub poprzez fertygację
Dolistnie rekomendujemy regularne stosowanie produktu Potasil Plus Krzem w stężeniu 0,2–0,3% (2–3 l/1000 l wody). Niestety, krzem – z uwagi na swe dwuznaczne oblicze metalu/niemetalu – nie bardzo może być łączony z innymi produktami w zbiorniku. Chcąc więc podjąć się próby łącznego zastosowania go w jakiejkolwiek mieszaninie, zawsze należy wykonać próbę słoikową.
Drugi sposób dostarczenia krzemu do tkanek – to fertygacja – pobieranie krzemu z roztworu nawozów. Produktem spełniającym warunki jest Wall-Up Stim (Haifa). Zwykle dodaje się go do zbiornika B (z fosforanami i siarczanami lub z NPK) w ilościach 0,25-1 kg/1000 l pożywki 100-krotnie stężonej. Możemy stosować go w mniejszych dawkach stale, można też w wyższych dawkach podawać go okresowo. Ważne, aby starać się „wyprzedzić” infekcje o 3-4 dni, aby krzem mógł dotrzeć do najmłodszych tkanek i być w nie wbudowany. Wall- Up może być także stosowany dolistnie w stężeniu 0,1–0,2% (1–2 l/1000 litrów) raz w tygodniu. Co do mieszania, zalecałbym wykonanie próby słoikowej.
Prewencyjne zastosowanie nanosrebra
Prewencyjnie może być także stosowane srebro w postaci roztworu nanosrebra. Takim produktem może być np. Silver Plant stosowany zarówno prewencyjnie, jak i po interwencyjnym zastosowaniu utleniaczy (o czym dalej). Stosujemy go w stężeniu 0,1% (1 l/1000 l wody), może być mieszany z większością środków ochrony. Niemniej jednak zawsze zalecam w przypadku mieszanin próbę słoikową. Produkt nie ma karencji i jest bezpieczny dla pszczół.
Zwalczanie mączniaka prawdziwego w truskawce – zabiegi interwencyjne
O profilaktyce już wspomnieliśmy: wlicza się w nią także dobór odmiany i wybór stanowiska! Skoro jednak już nam się przytrafił niechciany gość na plantacji – mączniak prawdziwy truskawki – musimy wiedzieć, jak się z nim obejść i skutecznie pozbyć z naszego pola.
Jakie środki ochrony roślin na mączniaka truskawki?
Na ogół podejmujemy działania po zauważeniu pierwszych objawów choroby. Wybór środków jest ograniczany przez zalecenia rządowego IOR i przedstawia się zmiennie w czasie uprawy – inne środki możemy aplikować przed kwitnieniem, inne w trakcie owocowania. Aktualizacja programu ochrony następuje corocznie, proszę zatem weryfikować możliwości w obowiązującym w danym sezonie programie ochrony, aby nie narazić się na wykrycie niedozwolonych substancji lub nadmiernych pozostałości.
Obecnie w uprawach truskawki w zasadzie dopuszcza się jedynie produkty specyficzne dla mączniaka: Talius Sad, Topas 100EC, Dagonis. Pewne działanie na mączniaki mają też : Zato 50 WG, Scorpion 325 SC, Domark 100 EC i inne. Również Signum 33 WG wykazuje działanie w kierunku tego grzyba.
Preparaty o działaniu utleniającym
Inną grupą zabiegów interwencyjnych jest użycie silnych utleniaczy, ulegających w trakcie zabiegów przemianom do czynników tak agresywnych, jak tlen atomowy i chlor . Tu mamy do dyspozycji dwa produkty: roztwór kwasu podchlorawego z dodatkiem krzemu (z zeolitów) pod nazwą Agro ECA Protect oraz perhydrol, czyli nadtlenek wodoru w różnych stężeniach.
W obu przypadkach produkty te działają utleniająco na materiały organiczne (na skórę ludzką również!). Trzeba je więc traktować jako niebezpieczne i ściśle przestrzegać zasad sporządzania roztworów oraz przechowywania pełnych i pustych opakowań.
Stosowane stężenia w przypadku Agro ECA Protect wahają się od 2,5% do nawet 4–5% ( na mokre liście) (25-40 l/1000 l). Nie jest możliwe mieszanie ich z czymkolwiek.
Stężenia robocze perhydrolu zależą od mocy koncentratu: dla koncentratów o mocy 28–35% stężenie robocze nie powinno być wyższe, niż 1% (1 l perhydrolu/100 l wody).
W przypadku skoncentrowanych roztworów perhydrolu o mocy 10–60% zalecane stężenie roztworu roboczego nie powinno przekraczać 0,5% (0,5 l perhydrolu/100 l wody).
Nie należy ich z niczym mieszać! Następnego dnia po zastosowaniu utleniacza można plantację opryskać albo roztworami nanosrebra (np. SilverPlant), albo preparatami drożdżowymi (np. Julietta 500 WG). Zabieg ten służy zabezpieczeniu czystej tkanki przed rozwojem grzybów patogenicznych.
W przypadku opadów (w polu) istotne jest powtórzenie zabiegu nie później niż kilka godzin po ustaniu deszczu, a w razie zagrożenia antraknozą – nie później niż do 3 godzin po ustaniu opadów (o ile da się wjechać w pole).
Inne zabiegi wzmacniające odporność na infekcje grzybowe
Zawsze pożądane jest wzmacnianie odporności roślin na stresy czy działania stricte proodpornościowe. Sprzyja temu m.in. laminaryna. Związek ten wchodzi w skład różnych produktów i powinien być stosowany jako dodatek do zabiegów prewencyjnych.
Można także prewencyjnie wykorzystywać związki siarki. Jest to pierwiastek wrogi większości grzybów, ale nie tak agresywny, jak tlen czy chlor. Z tego powodu produkty siarkowe stosujemy na ogół we wczesnych fazach wegetacji (dla „oczyszczenia” pola), a także po zbiorach. W okresie zbiorów stosowanie siarki jest utrudnione z powodu wysokich temperatur i ryzyka oparzenia owoców czy liści, a także z niezrozumiałego wprowadzenia na niektóre z nich okresów karencji.
- KUPUJĄC ŚRODKI OCHRONY ROŚLIN, PAMIĘTAJ!
Ze środków ochrony roślin należy korzystać z zachowaniem bezpieczeństwa. Przed każdym użyciem przeczytaj informacje zamieszczone w etykiecie i informacje dotyczące produktu. Zwróć uwagę na zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia oraz przestrzegaj środków bezpieczeństwa zamieszczonych w etykiecie. Środki ochrony roślin do użytku profesjonalnego mogą być nabyte tylko i wyłącznie przez osoby pełnoletnie oraz posiadające kwalifikacje wymagane od osób nabywających środki ochrony roślin określone w ustawie (art. 28 Ustawy z 8 marca 2023 r. o Środkach Ochrony Roślin Dz. Ust. 2020 poz. 2097 z późn. zm.).
GLUKO MIEDŹ EXTRA
OPTYMAL FILM
