Zima 2026 nie skończyła się w lutym – później przyszły jeszcze wiosenne przymrozki

Temperatura –28°C to wartość, która na plantacji borówki wysokiej może pozostawić wyraźny ślad. Problem polega na tym, że skutki uszkodzeń mrozowych nie zawsze ujawniają się od razu.

Na lustrowanej plantacji objawy można było obserwować na kilku poziomach: nierównym i rozciągniętym kwitnieniu, małej liczbie młodych pędów odnawiających oraz na owocach, które do końca sezonu nie osiągnęły wielkości typowej dla odmiany Chandler.

Jeżeli ktoś się nie bronił przed mrozami, to już miał przemrożenia zaraz po zimie. Wyszło to jeszcze o tyle źle, że okres mrozów bardzo się przeciągnął. Widać było na tej plantacji, że kwitła na raty. Zwróćcie uwagę, że niewiele jest wybitych młodych pędów – to też jest efekt przechłodzenia.

Uszkodzenia mrozowe nie muszą kończyć się w momencie rozpoczęcia wegetacji. Krzewy mogą słabnąć również później, wraz ze wzrostem zapotrzebowania na wodę i składniki pokarmowe. Uszkodzone tkanki przewodzące nie zawsze są w stanie sprostać rosnącym wymaganiom roślin.

Wrzesień na borówce – właśnie teraz zaczynamy budować plon na sezon 2027

Wrzesień na plantacji borówki nie jest wyłącznie końcówką sezonu. To również okres intensywnego przygotowywania potencjału plonotwórczego na kolejny rok.

W tym czasie zachodzi inicjacja pąków kwiatowych. Krzew musi jednocześnie przygotowywać pędy do spoczynku i zachować wystarczający poziom odżywienia, aby móc inwestować w przyszłe kwitnienie.

W tej chwili praktycznie budujemy plon na rok przyszły. Ponieważ rośliny komunikują się chemicznie, one muszą mieć sygnał, że w przyszłym roku warto inwestować w owoce. Muszą mieć jedzenia dosyć, a przede wszystkim muszą mieć azot na tę chwilę.

Azot – ale w odpowiedniej formie

Borówka wysoka rośnie w kwaśnym środowisku, najczęściej przy pH około 4,5–5,5. W takich warunkach dobrze wykorzystuje azot w formie amonowej. Dlatego siarczan amonu pozostaje jednym z podstawowych nawozów stosowanych w tej uprawie.

Dostarcza azot w formie odpowiadającej fizjologii borówki, a jednocześnie działa zakwaszająco.

Fosfor i potas pod inicjację pąków kwiatowych

Jeżeli roślina ma intensywnie budować pąki, potrzebuje energii. Fosfor uczestniczy w procesach energetycznych komórki, natomiast potas jest ważny m.in. dla gospodarki wodnej i transportu asymilatów.

Na plantacji borówki fosfor może być pierwiastkiem trudnym do wykorzystania. Przy niskim pH część fosforu może wiązać się z glinem i żelazem w trudno dostępne związki.

Krzem we wrześniu – praca nad kondycją i wytrzymałością tkanek

W materiale przedstawiono praktykę stosowania krzemu jako elementu jesiennego programu borówki. Rozwiązanie zostało przeniesione z doświadczeń prowadzonych w innych uprawach sadowniczych.

Krzem wpływa na elastyczność ścian komórkowych. Jak nawet sok komórkowy w środku zamarznie, to jeżeli ściana jest dobrze wysycona krzemem, ona się odkształci, ale nie pęknie. Jak nie pęknie, to nie ma szkód mrozowych.

Kluczowy jest termin. Zabieg powinien być wykonywany w okresie, gdy liście są jeszcze aktywne: we wrześniu lub najpóźniej na początku października.

Wysokie pH cieczy może również tworzyć na powierzchni roślin środowisko mniej korzystne dla części mikroorganizmów. Nie należy jednak traktować tego efektu jako ochrony fungicydowej. Nawóz nie jest środkiem ochrony roślin.

Technologia cynkowo-borowa w październiku

Zabiegi cynkiem i borem są od wielu lat elementem jesiennych programów sadowniczych. W przedstawionym programie podobną strategię wykorzystuje się na borówce wysokiej.

Cynk uczestniczy m.in. w metabolizmie białek i procesach związanych z gospodarką hormonalną roślin. Bor jest ważny dla transportu cukrów, funkcjonowania ścian komórkowych oraz późniejszej jakości organów generatywnych.

Zabiegi wykonuje się w październiku, dopóki liście są aktywne i temperatura umożliwia pobieranie składników. W przedstawionym programie wykonuje się dwa zabiegi, w odstępie około dwóch tygodni.

Kiedy lepiej rozdzielić cynk i bor?

Jeżeli w programie znajdują się już inne nawozy dostarczające bor, nie zawsze istnieje potrzeba dodawania kolejnej jego dawki. W takiej sytuacji warto rozdzielić oba pierwiastki i podać tylko ten, którego rzeczywiście potrzeba.

Miedź w listopadzie – zamknięcie sezonu wegetacyjnego

Ostatnim etapem przedstawionego programu jest jesienne odżywienie miedzią. Zabieg wykonuje się w okresie stopniowego wchodzenia krzewów w spoczynek.

Ciepłe dni w listopadzie jeszcze są i najczęściej liście z borówki nie spadną. Ale tu nawet nie o liście chodzi, bo ona równie dobrze pochłonie przez pędy to, co trzeba. Posłużymy się miedzią do uśpienia jej na zimę.

W tej części programu najważniejszym parametrem nie jest dokładna data kalendarzowa, ale temperatura podczas zabiegu.

Siarka w borówce – ważny element, który łatwo pominąć

Przy okazji jesiennego programu warto pamiętać również o siarce. Borówka ma znaczące zapotrzebowanie na ten pierwiastek, a jednym z jego podstawowych źródeł na wielu plantacjach jest siarczan amonu.

Siarka wchodzi w skład aminokwasów siarkowych, m.in. cysteiny i metioniny, dlatego jest ważna dla prawidłowej syntezy białek.

W materiale zwrócono również uwagę na pośredni związek siarki z przemianami odpowiedzialnymi za profil antocyjanów w owocach. Nie oznacza to, że antocyjany zawierają siarkę. Zależność przebiega pośrednio, m.in. przez metabolizm metioniny.

Zraszacze nadkoronowe – inwestycja, która w 2026 roku ratowała plantacje

Ostatni element materiału nie dotyczy nawożenia, ale w sezonie 2026 okazał się równie ważny: system zraszania przeciwprzymrozkowego.

Wiosna była nie tylko chłodna, ale również sucha. Plantacje pozbawione możliwości ochrony przed przymrozkiem oraz odpowiedniego dostępu do wody były szczególnie narażone na straty.

Na lustrowanej plantacji Chandlera widoczne były drobne, niedorośnięte owoce. W odmianie, której jedną z głównych zalet jest duża wielkość owocu, oznacza to stratę zarówno pod względem tonażu, jak i klasy handlowej.

Jesienny program borówki – krok po kroku

Tabela programu

Na telefonie tabelę można przesuwać palcem w poziomie.