Po zbiorach plantacja truskawki pracuje na przyszłoroczny plon

Po zbiorach zmienia się cel ochrony. Nie chronimy już przede wszystkim owocu, lecz liść, stożek wzrostu i koronę rośliny.

Zdrowy aparat asymilacyjny w sierpniu i we wrześniu decyduje o liczbie oraz jakości pąków kwiatowych zawiązywanych przy skracającym się dniu i spadających temperaturach. Każdy tydzień z porażoną powierzchnią liścia to mniej asymilatów odłożonych w koronie i w korzeniach. Tego deficytu nie da się nadrobić wiosną żadnym nawożeniem.

Drugim powodem, dla którego ochrona pozbiorcza ma znaczenie, jest inokulum. Sprawca mączniaka prawdziwego truskawki, Podosphaera aphanis, zimuje przede wszystkim jako grzybnia w żywych, zielonych liściach. Plantacja wchodząca w zimę z silnym porażeniem może rozpocząć wiosną z gotowym źródłem zarodników.

Podobnie zachowują się sprawcy plamistości, którzy zimują w resztkach porażonych liści. Dlatego ograniczenie chorób po zbiorach jest inwestycją w niższą presję chorobową na starcie kolejnego sezonu.

Szkodniki to jedno, ale bardzo groźne są również choroby, a najgroźniejszą chorobą liści jest mączniak prawdziwy. Powinniśmy prowadzić regularne lustracje, aby mączniak nie wszedł na plantację i nie spowodował ogromnych strat. Albert Zwierzyński, Calfert

Lustracje plantacji po zbiorach – gdzie szukać pierwszych ognisk?

Lustracje po zbiorach warto powtarzać co 7 do 10 dni. Nie wystarczy jednak przejść plantację wyłącznie z góry. Najpierw trzeba znaleźć odpowiednie liście i odwrócić blaszkę.

Oglądamy przede wszystkim młode, w pełni rozwinięte liście, ponieważ to one są najbardziej podatne. Zaczynamy od miejsc o najsłabszym przewietrzaniu, takich jak:

• Brzegi kwater – miejsca często narażone na gorsze warunki mikroklimatyczne.
• Zagęszczone rzędy – ograniczone przewietrzanie sprzyja utrzymywaniu się wilgoci.
• Końcówki tuneli – miejsca, w których warunki mogą odbiegać od warunków w centralnej części obiektu.
• Strefy przy ścianach bocznych – miejsca o często odmiennej temperaturze i ruchu powietrza.

Na plantacji, na której objawów jeszcze nie ma, celem lustracji jest wychwycenie pierwszych ognisk, a nie potwierdzanie problemu, który jest już widoczny z drogi. Dlatego liście należy nie tylko obejrzeć, lecz także odwrócić i sprawdzić ich spodnią stronę.

Jak rozpoznać mączniaka prawdziwego truskawki?

Rozpoznanie mączniaka prawdziwego ułatwia charakterystyczna kolejność objawów. Pierwsze zmiany mogą być bowiem widoczne na blaszce, zanim powstanie wyraźny, biały nalot.

Znamy mączniaka bardzo dobrze. To jest ten biały nalot na blaszce liściowej. Często te blaszki są również łódeczkowato wygięte ku górze. Jeśli widzicie wygiętą łódeczkowato blaszkę liściową, a na spodniej stronie jest ten charakterystyczny biały nalot, nie mamy żadnych wątpliwości. Albert Zwierzyński, Calfert

Kolejność objawów ma znaczenie diagnostyczne

Warunki sprzyjające rozwojowi

Podosphaera aphanis nie potrzebuje zwilżenia liścia, ponieważ zarodniki kiełkują przy wysokiej wilgotności powietrza, bez kropli wody. Dlatego sucha, ciepła pogoda z chłodnymi nocami i porannymi mgłami nie chroni automatycznie plantacji.

Temperaturę w zakresie około 15–25°C należy traktować jako sprzyjającą rozwojowi. W tunelach i pod osłonami ryzyko jest większe, ponieważ wilgotność powietrza utrzymuje się tam na wysokim poziomie przez większą część doby.

Jak zwalczać mączniaka prawdziwego truskawki?

Poniższe zestawienie obejmuje środki dla użytkowników profesjonalnych z rejestracją w truskawce. Środki pogrupowano według chorób, a w obrębie każdej choroby według substancji czynnej. Grupa FRAC podana w nawiasie służy do planowania rotacji.

Mączniak prawdziwy ma najszerszy wybór środków w przedstawionym zestawieniu. Dostępnych jest dziewięć różnych grup FRAC, co pozwala zbudować rozbudowany program bez powtarzania tego samego mechanizmu działania.

Na telefonie tabelę można przesuwać palcem w poziomie.

Po zbiorach wykonujemy zabiegi przeciwko mączniakowi prawdziwemu. Dobór fungicydów jest dość szeroki. Zachowujmy rotację, przestrzegając liczby zabiegów, jaką danym preparatem w sezonie możemy wykonać na plantacji. To będzie korzystne po to, aby cieszyć się skutecznością tych substancji jak najdłużej. Albert Zwierzyński, Calfert

Rotacja grup FRAC – jak nie powtarzać tego samego mechanizmu?

Rotację najprościej ułożyć na substancjach, które nie konkurują o tę samą grupę odpornościową. O mechanizmie działania decyduje grupa FRAC, a nie nazwa handlowa preparatu.

Poza tym układem pozostają:

• Siarka – grupa M2.
• Proquinazyd – grupa 13.
• Wodorowęglan potasu – grupa NC.
• Preparaty mikrobiologiczne – grupa BM02.
• Laminaryna – grupa P4.

To one dają realną przestrzeń do przeplatania zabiegów.

Siarka jako fundament programu pozbiorczego

Siarka pozostaje ważnym elementem programu pozbiorczego ze względu na cenę i brak typowego ryzyka rozwoju odporności. Ma jednak dwa ograniczenia.

• Przy temperaturze powietrza powyżej około 20°C i wilgotności poniżej 65% rośnie ryzyko poparzenia liści. Dlatego zabieg najlepiej planować na chłodniejszą część doby.
• Siarki nie należy łączyć z olejami ani z preparatami o odczynie zasadowym.

Uzupełnieniem programu w cieplejsze dni bywa wodorowęglan potasu. Działa kontaktowo i wysuszająco na grzybnię, a jego karencja wynosi jeden dzień.

Czym zwalczać białą plamistość liści truskawki?

Sprawcą białej plamistości liści jest Mycosphaerella fragariae. Początkowo na liściach pojawiają się drobne, purpurowe plamy, które z czasem jaśnieją w środku i przybierają szarobiałą barwę z wyraźną, ciemnoczerwoną obwódką.

Przy silnym porażeniu tkanka w centrum plamy wypada, a liść przedwcześnie zamiera. Choroba szczególnie mocno uderza w plantacje mateczne, gdzie wpływa na jakość materiału nasadzeniowego.

Na telefonie tabelę można przesuwać palcem w poziomie.

Zakres preparatów jest wyraźnie węższy niż przy mączniaku. Tetrakonazol na plantacjach owocujących obejmuje fazę BBCH 61–69, a trifloksystrobina fazę BBCH 59–81.

Oznacza to, że w programie pozbiorczym w praktyce pozostają dwie ścieżki:

• Laminaryna – z oknem sięgającym do BBCH 92.
• Preparat zawierający Pythium oligandrum – jako element programu indukującego mechanizmy obronne rośliny.

Osobnej uwagi wymagają plantacje mateczne, gdzie tetrakonazol wchodzi wcześniej, w fazie BBCH 41–49, czyli w okresie rozwoju pędów rozłogowych i młodych roślin.

Czym zwalczać czerwoną plamistość liści truskawki?

Sprawcą czerwonej plamistości jest Diplocarpon earlianum. Na liściach pojawiają się purpurowe, z czasem rozlewające się plamy, które w centrum brunatnieją. Porażenie często układa się wzdłuż nerwów.

Choroba rozwija się przy ciepłej i wilgotnej pogodzie. Zarodniki rozprzestrzeniają się z rozbryzgiem wody, dlatego deszczowanie górne i intensywne opady wyraźnie ją nasilają.

Na telefonie tabelę można przesuwać palcem w poziomie.

Ciężar ochrony przesuwa się więc na agrotechnikę i profilaktykę. W praktyce oznacza to trzy działania.

• Ograniczenie masy porażonych liści po zbiorach. To w nich zimuje inokulum.
• Przewietrzanie łanu. Pomaga rozrzedzanie rozłogów i utrzymanie właściwej szerokości rzędu.
• Ograniczenie deszczowania górnego. Tam, gdzie jest to możliwe, należy stosować nawadnianie kroplowe.

Laminaryna po zbiorach – rozwiązanie nieoczywiste

Laminaryna jest dobrze znana w okresie kwitnienia, owocowania i zbiorów. Może jednak znaleźć zastosowanie również po zbiorach, jeżeli pozwalają na to aktualne warunki stosowania.

Chciałbym wspomnieć o rozwiązaniu może nieoczywistym w tym momencie. Laminarynę znamy i wykorzystujemy w okresie kwitnienia, owocowania i w czasie zbiorów, ale również po zbiorach powinniśmy po nią sięgnąć, ponieważ możemy ją stosować do siedmiu razy w sezonie. Albert Zwierzyński, Calfert

Laminaryna jest polisacharydem pozyskiwanym z brunatnicy Laminaria digitata. Nie działa bezpośrednio na patogena. Uruchamia w roślinie naturalne mechanizmy obronne, w tym syntezę białek PR i związków fenolowych.

Pod osłonami dawka i terminy są takie same, ale zakres chorób jest węższy i obejmuje wyłącznie szarą pleśń oraz mączniaka prawdziwego.

Jeżeli plantator wykorzystał w okresie zbiorów cztery lub pięć zabiegów, zostają mu jeszcze dwa lub trzy na okres pozbiorczy. To realna przestrzeń do przeplatania z siarką i z preparatami mikrobiologicznymi w okresie, gdy klasycznych fungicydów na plamistości po prostu brakuje.

Kluczowe preparaty do ochrony liści truskawki

Poniższe zestawienia przedstawiają warunki stosowania zawarte w etykietach stanowiących załączniki do zezwoleń MRiRW. Przed każdym zabiegiem należy sprawdzić aktualną wersję etykiety.

Krzem budujący odporność roślin

Jeżeli mówimy o odporności roślin, warto wspomnieć o krzemie. Powinien on być obecny między kutykulą a epidermą, gdzie tworzy dodatkową warstwę utrudniającą funkcjonowanie nieproszonym gościom.

Jeśli mówimy o odporności, powinniśmy wspomnieć najważniejszego przyjaciela plantatora, a mianowicie krzem. Krzem powinien być obecny pomiędzy kutykulą a epidermą, gdzie tworzy dodatkową warstwę, która utrudnia życie, funkcjonowanie i aktywność nieproszonym gościom. Albert Zwierzyński, Calfert

Jak działa krzem?

Mechanizm jest przede wszystkim fizyczny. Kwas ortokrzemowy pobrany przez liść ulega w tkankach polimeryzacji i odkłada się w postaci krzemionki tuż pod kutykulą.

Powstaje warstwa, która zwiększa sztywność i twardość tkanek okrywających, przez co utrudnia strzępce infekcyjnej pokonanie bariery mechanicznej. Ten sam efekt może utrudniać żerowanie szkodnikom o kłująco-ssącym aparacie gębowym.

Program pozbiorczy w praktyce – co wdrożyć od razu?

Poniższa lista zbiera najważniejsze wnioski z lustracji i zestawień rejestracyjnych. Może posłużyć jako punkt wyjścia do przygotowania karty zabiegów.

• Lustruj co 7–10 dni i zawsze odwracaj liść. Łódeczkowate wygięcie blaszki ku górze wyprzedza widoczny nalot, a biały, mączysty nalot na spodniej stronie ułatwia rozpoznanie.
• Sprawdź program dla konkretnego miejsca uprawy. W gruncie w programie pozbiorczym uwzględnij między innymi siarkę w BBCH 91–95, penkonazol z oknem do BBCH 97, proquinazyd w wariancie po zbiorze oraz krezoksym metylu do BBCH 89. Trifloksystrobina w gruncie kończy się na BBCH 81.
• Licz zabiegi według grup FRAC, nie według nazw handlowych. Difenokonazol z mieszanin liczy się razem z penkonazolem i tetrakonazolem. Azoksystrobina liczy się razem z trifloksystrobiną i krezoksymem metylu.
• Wykorzystaj proquinazyd z grupy 13. W przedstawionym zestawieniu nie ma innego środka z tą samą grupą, dlatego jest czystym elementem rotacji. Wariant po zbiorze pomaga ograniczyć inokulum na kolejny sezon.
• Wykorzystaj pozostały limit zabiegów laminaryną. Okno BBCH 49–92 obejmuje okres pozbiorczy. Siedem zabiegów w sezonie i odstęp co najmniej 7 dni tworzą realny zapas możliwości wykorzystania.
• Na czerwoną plamistość liści przenieś ciężar ochrony na profilaktykę. Ogranicz masę porażonych liści, przewietrzaj łan i tam, gdzie to możliwe, rezygnuj z deszczowania górnego.
• Prowadź nawożenie krzemem regularnie. W praktyce co 10–14 dni, w osobnych terminach niż zabieg siarką, ze względu na zasadowy odczyn nawozu krzemowego.
• Przed każdym zabiegiem sprawdź rejestrację. Pod osłonami i w szklarni lista preparatów jest wyraźnie krótsza, a część wskazań ma status zastosowania małoobszarowego.