Sterowana uprawa truskawek (cz.1). Przyspieszanie zbioru truskawek
Jednym z kluczowych wyzwań w intensywnej uprawie truskawki jest precyzyjne zarządzanie terminem owocowania. Służy temu przyspieszanie i opóźnianie zbioru. Chodzi bowiem o takie wysterowanie plonowania, aby trafić w optymalny moment rynkowy. W przypadku przyspieszania to moment, kiedy podaż truskawek z Grecji, Hiszpanii, Rumunii czy Serbii powoli ustępuje rodzimej produkcji. To okno czasowe pozwala plantatorom na uzyskanie najwyższych cen i optymalnego zbytu. Bezpieczne przyspieszanie truskawek obejmuje takie aspekty, jak właściwy dobór odmian, znajomość fizjologii roślin i przemyślane wykorzystanie dostępnych technologii produkcji.
Spis treści
Fizjologiczne i termiczne aspekty przyspieszania zbioru truskawek
Punktem wyjścia w przyspieszaniu zbiorów jest ogrzanie systemu korzeniowego roślin, ponieważ tempo wegetacji jest bezpośrednio od niego zależne. Mianowicie dla poszczególnych etapów początku wegetacji przyjmuje się następujące wartości graniczne temperatury w obrębie ryzosfery:
- 2–3°C – następuje parcie wody i składników odżywczych
- 7–8°C – tzw. zero fizjologiczne, czyli moment, kiedy system korzeniowy sam zaczyna pobierać składniki;
- 12–15°C – optimum aktywności korzeni.
Tutaj znaczenie ma również rodzaj gleby. Otóż gleby lekkie, piaszczyste i przewiewne, określane są jako „ciepłe”. Albowiem nagrzewają się szybciej niż gleby „zimne”, czyli gleby ciężkie, zlewne i gliniaste.
Warto mieć to na uwadze i – o ile to możliwe – zakładać uprawy przyspieszone, właśnie na glebach ciepłych.
Wczesne odmiany truskawek: Które najlepsze?
Hodowcy oferują coraz więcej odmian rekomendowanych na wczesny zbiór, jak np. Glorielle, Seraphine czy Rendez-Vous. Jednak w Polsce prym wiodą ‘Alba’ i ‘Flair’. ‘Alba’ jest ceniona za wytrzymałość i stabilność w uprawie. Natomiast ‘Flair’ jest bardziej chimeryczna, wymagającą szczególnej uwagi.
Żeby uzyskać taki owoc, jaki akceptuje rynek, ‘Flair’ wymaga dopieszczenia. Jakiekolwiek uchybienia w uprawie odbijają się na gorszym owocowaniu tej odmiany.
Technologia uprawy truskawki na przyspieszony zbiór
Nieodzownym elementem przyspieszenia truskawek są tunele. Jednak wybór konstrukcji, systemu uprawy oraz dodatkowych rozwiązań agrotechnicznych mogą mieć decydujący wpływ na termin zbioru.
Uprawa na zagonie i ściółkowanie gleby
Okrycie zagonów czarną folią lub włókniną pozwala uzyskać przyspieszenie zbioru o 2-3 dni w stosunku do uprawy na płask. Jest to strategiczny cel – wyjście z plonem zaledwie o kilka dni przed sąsiadem znacząco wpływa na rentowność plantacji. Ciekawym rozwiązaniem jest wyściełanie nie tylko rzędów, ale i międzyrzędzi czarną ściółką. Dzięki temu nagrzewa się cała gleba w tunelu, a nie tylko w obrębie korzeni. W dzień słońce nagrzewa czarną włókninę, a w nocy gleba nie traci tego ciepła lecz dłużej kumuluje je w sobie.
Tunele do przyspieszonej uprawy truskawek
Wegetację i dojrzewanie owoców znacząco przyspiesza tunelowa uprawa truskawek.
Tunel solowy jest znacznie efektywniejszy niż zblokowany, dając kilka dni przewagi. Jednak przy gwałtownym, wiosennym ociepleniu (np. ok. 30°C w dzień i ponad 20°C w nocy) w takich tunelach rośliny narażone są na stres termiczny.
W przypadku tuneli zblokowanych, kiedy wiosna jest chłodna i pochmurna, warto pomyśleć o dodatkowej osłonie. Boki tuneli można ocieplić np. włókniną lub folią bąbelkową. Chodzi o to, żeby ograniczyć wychładzanie się gleby i zatrzymać to ciepło wewnątrz obiektu.
Okrywanie truskawek w tunelu
W utrzymaniu właściwej termiki w obrębie roślin stosuje się też różnego rodzaju okrycia:
- transparentna folia perforowana (100 otworów na m2) – jej główną funkcją jest przyspieszanie zbioru truskawek;
- agrowłóknina P-23 (niekiedy podwójna warstwa P-23 lub pojedyncza P-30) – jest przewiewna i chroni rośliny przed mrozem,
- rozwiązania hybrydowe: folia perforowana + włóknina (P-23) – technologia łącząca przyspieszanie owocowania i ochronę przed niską temperaturą.
PAMIĘTAJ!
Folię perforowaną należy zdjąć, gdy temperatura przekracza 15°C. Zbyt wczesne okrywanie roślin folią lub zbyt późne jej ściąganie wiąże się z ryzykiem rozwoju szarej pleśni!
Przyspieszanie truskawek a ryzyko przegrzania roślin
W technologii przyspieszania truskawek jednym z największych zagrożeń jest wspomniane już przegrzanie roślin, które prowadzi do poważnych strat w plonie. Najczęściej jest ono spowodowane zbyt długim trzymaniem folii perforowanej lub zbyt wysoką temperaturą panującą w tunelu.
Zbyt wysoka termika powoduje m.in. przypalenie kwiatów, a co za tym idzie poważną redukcję plonu. Badania Doradcy Jagodowego wykazały, że w warunkach sztucznego przegrzewania (14–21°C nocą i do 30°C w dzień) zbiory zostały przyspieszone o 3 dni, ale miało to fatalny wpływ na owocowanie. Przegrzanie roślin doprowadziło bowiem do:
- spadku plonu ogólnego o 54%,
- spadku plonu handlowego o 62%,
- spadku średniej masy owocu o 24%.
Jak zniwelować efekt przegrzania truskawek na wczesny zbiór?
Okazuje się, że skala strat spowodowanych przegrzaniem roślin zależy również od cech odmianowych. Najbardziej wrażliwe są truskawki ‘Flair’ i ‘Twist’, podczas gdy ‘Alba’ i ‘Rumba’ są mniej podatne na ten czynnik stresowy.
Jak ustrzec się przed ryzykiem przegrzania truskawek na przyspieszony zbiór? Rozwiązaniem mogą być siatki cieniujące założone na folię tunelową. Może to być też inna forma zacieniania – chodzi o to, aby obniżyć termikę wewnątrz tunelu i nie dopuścić do uszkodzenia tkanek roślin.
Co więcej, w 2024 roku zespół Doradcy Jagodowego w osobach M. Jarosz i Z. Jarosz prowadził doświadczenia nad wpływem wybranych biostymulatorów na łagodzenie stresu przegrzania. Najmniej owoców zdeformowanych oraz najmniejszy spadek plonu po przegrzaniu stwierdzono po zastosowaniu preparatu Actifol N+, produktu, który już niebawem pojawi się w ofercie Calfert.
Bezpieczne przyspieszanie zbioru truskawki dzięki biostymulacji
Racjonalne i bezpieczne przyspieszanie owocowania truskawki obejmuje również wsparcie fizjologii roślin z wykorzystaniem odpowiednich biostymulatorów.
Bio Basstyl Grand dla wczesnego plonu truskawek
Jednym z takich rozwiązań jest Bio Basstyl Grand. To najnowszej generacji biostymulator oparty na brassinosteroidach z dodatkiem selenu. Badania przeprowadzone przez Doradcę Jagodowego wykazały, że najskuteczniejszym sposobem jego aplikacji, sprzyjającym przyspieszeniu zbioru, jest zastosowanie wraz z pierwszymi cyklami fertygacji wczesną wiosną. Zastosowany trzykrotnie dokorzeniowo w dawce 0,3 l/ha przyspieszał wybijanie kwiatostanów, zwiększając wczesny plon o kilka punktów procentowych w stosunku do kontroli.
Nawóz Bio Basstyl Grand można aplikować również dolistnie w dawce 0,2 l/ha. Rekomendowane terminy zabiegów:
- początek wegetacji,
- początek wybijania pąków kwiatowych,
- rozsypywanie się pąków kwiatowych.
Pirofosforan czteropotasu – ważne źródło fosforu i potasu
Innym produktem, który sprawdził się przy przyspieszaniu zbioru truskawek, jest Nutripower PK oparty na pirofosforanie czteropotasu. Doradca Jagodowy testował go głównie pod kątem wpływu na inicjację pąków kwiatowych na przyszły rok. Okazało się jednak, że nawóz ten jest w stanie przyspieszyć zbiory o 6 punktów procentowych wobec kontroli bez spadku wielkości owocu.
Nutripower PK fosforowo-potasowy może być stosowany dolistnie lub dokorzeniowo w dawce 1,5-2,5 kg/ha. Rekomendowane terminy stosowania:
- początek wegetacji,
- początek wybijania pąków,
- rozluźnianie pąków.
Preparaty mikrobiologiczne a przyspieszanie zbioru truskawek
Osobną grupę stanowią preparaty mikrobiologiczne, które wzmacniają roślinę, przyspieszają jej plonowanie, ale często też wspierają naturalną odporność roślin. Taki wpływ na rośliny wykazał m.in. Bakto Fusion TSP zawiera grzyby z rodzaju Trichoderma spp. oraz bakterie ryzosferowe. W badaniach Bakto Fusion TSP przyczynił się również do obniżenia procentowego udziału w plonie handlowym owoców truskawki porażonych przez szarą pleśń (czytaj więcej).
Inne preparaty mikrobiologiczne:
- Accudo (Bacillus licheniformis),
- Ataplan (Bacillus subtilis + Bacillus velesenzis),
- Rizoplus (Bacillus atrophaeus).
Przyspieszanie zbioru truskawek w kontekście danego sezonu
Podsumowując, obecne wyzwania rynkowe, w tym duża podaż truskawki z Maroka, Hiszpanii czy Grecji, wymuszają na plantatorach konieczność trafienia z produkcją w moment, gdy ta konkurencja się kończy. Zamiast trzymać się sztywno kalendarza, istotne jest obserwowanie rynku, śledzenie pogody i podejmowanie decyzji dostosowanych do bieżącej sytuacji. W oparciu o te dane i dostępne technologie zarządzanie terminem zbioru może być bezpieczne dla roślin i korzystne dla kieszeni plantatora.
W tej chwili nie sztuką jest mieć wczesną truskawkę. Sztuką jest wstrzelić się w odpowiedni sezon, w odpowiedni czas.
W drugiej części artykułu omówiona zostanie strategia opóźniania zbioru truskawki.
Materiał powstał na podstawie wykładu dr. hab. Zbigniewa Jarosza, prof. UP w Lublinie (Doradca Jagodowy) pt. “Jak bezpiecznie przyspieszyć, a jak skutecznie opóźnić owocowanie truskawki”, wygłoszonego 6 grudnia 2024 r. podczas Kongresu Jagodowego, który odbył się w ramach targów Fruit Poland 2024 w Nadarzynie.
FAQ - Odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania
Jak przyspieszyć zbiór truskawki?
W celu przyspieszenia zbioru truskawek stosuje się okrywanie plantacji folią perforowaną, która podnosi temperaturę gleby oraz agrowłókniną chroniąca rośliny przed mrozem. Warto też zadbać o fertygację i nawożenie dolistne, dostarczając roślinom m.in. potasu i fosforu (Nutripower PK). Pierwiastki te wspomagają dobry start wegetacji oraz zawiązywanie i dojrzewanie owoców. Dodatkowo biostymulacja z wykorzystaniem preparatu Bio Basstyl Grand wpłynie na wcześniejsze wybijanie kwiatostanów.
Czym najlepiej ściółkować truskawki w tunelowej uprawie na przyspieszony zbiór?
W tunelowej uprawie truskawki na przyspieszony zbiór zagony i międzyrzędzia najlepiej ściółkować czarną folią lub agrowłókniną. Materiały te najskuteczniej podnoszą temperaturę gleby, co przyspiesza wegetację, a przy okazji tłumią rozwój chwastów.
Jaki rodzaj folii perforowanej wybrać do przyspieszenia truskawki?
Jeśli chodzi o przyspieszenie owocowania truskawki, rekomendujemy folię transparentną perforowaną o otworach średnicy 6–10 mm i zagęszczeniu 100 otworów/m². Im większa perforacja, tym lepsza wentylacja i mniejsze ryzyko przegrzania, ale też słabszy efekt grzania (przyspieszania). Ponadto folia powinna być wykonana z elastycznego tworzywa LDPE, o grubości 30–50 µm i stabilizowana UV.
Jaka odmiana truskawek jest najlepsza na przyspieszony zbiór?
Często wybór odmiany zależy od tego, czy truskawka jest przyspieszana pod osłonami, czy w gruncie. W praktyce na bardzo wczesny rynek najczęściej stawia się na odmiany ‘Flair’ i ‘Alba’. Flair zwykle daje świetny smak, a Alba jest łatwiejsza w prowadzeniu i jest pewniejsza w handlu (jędrność, trwałość owoców).
Jakie jest zalecane dawkowanie Bio Basstyl Grand?
Bio Basstyl Grand to skoncentrowany produkt, więc nie ma potrzeby stosowania wysokich dawek. W aplikacji dolistnej zaleca się dawkę 0,2 l/ha, a w fertygacji – 0,3 l/ha. Trzykrotna aplikacja wczesna wiosną przyspiesza wybijanie kwiatostanów, a co za tym idzie – owocowania truskawki.
