Jak obniżyć zasolenie gleby w tunelu foliowym do uprawy warzyw?
Intensywna produkcja warzyw pod osłonami charakteryzuje się wysokim ryzykiem nadmiernego nagromadzenia soli mineralnych w profilu glebowym. Zjawisko to jest bardzo niekorzystne dla roślin uprawnych, zwłaszcza tych o krótkim cyklu wegetacji. Dlatego wielu plantatorów odkrywa tunele na zimę. Jednak zabieg ten nie zawsze jest konieczny. Alicja Niedobylska, specjalista ds. upraw warzywnych, wyjaśnia, w jakich przypadkach zdejmowanie folii z tunelu jest wskazane i które gatunki warzyw są szczególnie wrażliwe na zasolenie gleby.
Spis treści
Po co zdejmuje się folię z tunelu na zimę?
Głównym celem tego zabiegu jest ograniczenie ryzyka zasolenia na stanowiskach, na których wiadomo, że ten problem może się pojawić. Odkryty tunel pozwala wykorzystać opady jesienno-zimowe do wypłukania gleby z nagromadzonych w niej soli.
Albowiem zasolenie gleby, z którym rośliny już się zmagają, jest trudne do zniwelowania. Znacznie łatwiej zadziałać wcześniej, przed założeniem nowej uprawy. Dlatego w niektórych regionach zdejmowanie folii na zimę jest rutynowym elementem produkcji roślinnej.
Dlaczego pod osłonami ryzyko zasolenia gleby rośnie?
Na otwartym polu część soli mineralnych jest w ciągu roku wymywana w głąb profilu glebowego przez opady atmosferyczne. Ten naturalny proces odciąża wierzchnie warstwy i usuwa z nich nadmiar jonów pozostały po zakończonym sezonie.
Tymczasem folia chroni podłoże przed opadami. To z kolei w połączeniu z intensywnym nawożeniem prowadzi do stopniowej kumulacji soli w wierzchniej warstwie gleby. Zjawisko to jest szczególnie groźne w tunelach użytkowanych przez wiele lat w tym samym miejscu.
Problem zasolenia zależy od typu gleby
Wiele zależy też od rodzaju gleby. Na glebach przepuszczalnych ryzyko zasolenia jest zdecydowanie niższe, ponieważ nadmiar składników łatwiej przemieszcza się w głąb profilu. Inaczej jest na glebach zwięzłych, z tendencją do zbrylania, słabo przepuszczające wodę. Tam zdjęcie folii jest wskazane, szczególnie jeśli w danym gospodarstwie problem zasolenia już wcześniej wystąpił.
Nie każde gospodarstwo musi więc zdejmować folię z tunelu na zimę. O zasadności tego zabiegu przesądzają własne doświadczenie z danym stanowiskiem oraz typ gleby.
Zadejmowanie folii na zimę a przebieg pogody
Niestety, jest jeszcze czynnik pogodowy, na który nie mamy wpływu. Tymczasem często to właśnie aura przesadza o tym, czy folię z tunelu uda się w ogóle zdjąć lub potem zamontować.
Na przykład, jeśli gospodarstwo planuje bardzo wczesny start sezonu, ponowny montaż osłon w lutym może być trudny do przeprowadzenia. Biorąc pod uwagę możliwość wystąpienia silnego mrozu i grubej okrywy śniegu, założenie folii na tunel staje się wręcz niemożliwe.
Są sytuacje, kiedy trzeba wybrać, co jest dla nas faktycznie istotne, i dopasować produkcję oraz warunki pogodowe do potrzeb i możliwości gospodarstwa.
Jak sprawdzić, czy gleba jest zasolona?
W wielu gospodarstwach z tunelami warzywa uprawia się nawet dwa, trzy razy w sezonie. Z tego powodu stosuje się tam bardzo dużo nawozów, co dodatkowo zwiększa ryzyko zasolenia gleby.
Dlatego badania gleby przed rozpoczęciem sezonu są obligatoryjne. Na szczęście większość producentów wykonuje je regularnie.
Dzięki analizie gleby wiemy, z jakim zasobem składników mamy do czynienia i możemy odpowiednio przygotować stanowisko pod rozsadę. Często okazuje się, że na start wystarczy zaledwie kilka kilogramów nawozu na tunel, a to maksimum tego, czego potrzebują młode rośliny. Nawozy wprowadza się w dawkach wynikających z wyników analizy, a nie „na oko”.
Badanie gleby wykonasz w Okręgowej Stacji Chemiczno-Rolniczej właściwej na adres Twojego gospodarstwa.
Które gatunki warzyw są najbardziej wrażliwe na zasolenie gleby?
Wrażliwość na zasolenie zależy od gatunku, a konkretnie od długości cyklu wegetacyjnego danej rośliny. Najlepiej radzą sobie te uprawy, które mają dużo czasu na pobranie składników. Przykładem jest kapusta, która całkiem dobrze znosi zasolenie gleby.
Z kolei sałata rzymska czy sałata lodowa są gotowe do ścięcia po czterech–sześciu tygodniach. Rośliny o tak krótkim cyklu nie nadążają z przetworzeniem wszystkiego, co jest dostępne w glebie. Skutkiem tego jest przede wszystkim mocno zahamowany rozwój roślin.
Jeśli zasolenie jest naprawdę bardzo wysokie, widać bardzo wyraźnie różnice między miejscami, gdzie ono występuje, i tymi, gdzie go nie ma.
Kiedy papryka źle reaguje na nadmiar soli w podłożu?
Papryka również reaguje na zasolenie, ale głównie tuż po posadzeniu na stanowisku stałym. Z czasem jednak staje się znacznie mniej wrażliwa na to zjawisko. Dobrze rozwinięta roślina ma większe możliwości pobierania składników z gleby i ich wykorzystania na wykarmienie owoców.
Im roślina ma krótszy cykl wegetacyjny, tym bardziej szkodzi jej zasolenie. Gatunki, które pozostają na stanowisku stałym dłużej, nie mają z nim aż takiego problemu.
Czy zawsze trzeba zdejmować folię z tunelu na zimę?
Podsumowując, zdjęcie folii na zimę to sposób na ograniczenie zasolenia gleby, które w późniejszym czasie jest bardzo trudne do zniwelowania. Zjawisko to ma największe znaczenie na podłożach mało przepuszczalnych oraz w gospodarstwach prowadzących intensywną produkcję, gdzie w jednym sezonie następują po sobie kilka cykli uprawy. O decyzji powinny przesądzać:
- typ gleby,
- wyniki badań przed sezonem,
- termin startu produkcji,
- uprawiany gatunek warzyw.
Najbardziej wrażliwe na zasolenie są rośliny o krótkim cyklu wegetatywnym, takie jak sałata rzymska i lodowa, rzodkiewka czy młode rozsady. Natomiast kapusta oraz inne gatunki, zwłaszcza w fazie dojrzałości, radzą sobie z nadmiarem składników znacznie lepiej.
FERTYGOLD 9-45-15 + mikro
FERTYGOLD 00-40-40 + mikro
Fertimax Complex NPK 12-11-18
FAQ - Najczęściej zadawane pytania
Po co się zdejmuje folię z tuneli na zimę?
Służy to ograniczeniu ryzyka zasolenia gleby na stanowiskach, na których wiadomo, że ten problem może wystąpić. Odkryty tunel umożliwia wykorzystanie opadów atmosferycznych do wymycia nadmiaru soli, zanim rozpocznie się kolejny sezon produkcyjny.
Czy zawsze trzeba zdejmować folię w tunelu foliowym?
Nie. Na glebach przepuszczalnych ryzyko zasolenia jest znacznie niższe, więc zabieg jest tam mniej uzasadniony. Zdejmowanie folii zaleca się przede wszystkim na podłożach zwięzłych, silnie zbrylających się oraz wszędzie tam, gdzie badania gleby wykazały wysokie stężenie soli. Należy też uwzględnić uprawiany gatunek. W przypadku roślin o krótkim cyklu wegetacyjnym szkodliwość zasolenia gleby jest wyższa.
Czy trzeba zdejmować folię z tunelu, jeśli planuję rozpoczęcie produkcji w lutym?
Przy bardzo wczesnym starcie produkcji montaż osłon w szczytowym momencie zimy może być z powodu pogody niemożliwy do przeprowadzenia. Plantator musi wówczas zdecydować, co jest dla niego ważniejsze, i dopasować produkcję oraz termin prac do warunków pogodowych i możliwości gospodarstwa.
Dlaczego w tunelu zasolenie gleby jest groźniejsze niż w uprawie polowej?
Na otwartym polu opady atmosferyczne wymywają część soli w głąb profilu glebowego. Pod folią ten proces praktycznie nie zachodzi, a intensywne nawożenie dodatkowo przyczynia się do stopniowego gromadzenia się soli w obrębie strefy korzeniowej roślin uprawnych.
Które warzywa są najbardziej wrażliwe na zasolenie?
Najbardziej narażone są gatunki o krótkim cyklu wegetacyjnym i intensywnej uprawie, takie jak sałata, rzodkiewka czy młode rozsady. Rośliny te nie mają czasu na pobranie i przetworzenie wszystkich dostępnych składników, co skutkuje m.in. silnym zahamowaniem wzrostu.
Przeczytaj również
